Boşanma dosyalarında tarafların elinde çoğu zaman bol miktarda malzeme bulunur: mesajlar, ses kayıtları, fotoğraflar, tanık beyanları. Ancak TMK'nın boşanma sebepleri ile HMK'nın ispat kuralları birlikte uygulandığında, elde bulunan her malzemenin delil değeri taşımadığı görülür. Bu rehber, aile mahkemesi önünde delilin nasıl toplanacağı ve hangi aşamada sunulacağı sorusuna odaklanır.
Delil Toplarken Çizilen Sınır
Hukuka aykırı yolla elde edilen delil mahkemece dikkate alınmaz. Eşin telefonuna izinsiz girilerek alınan yazışmalar, gizlice yerleştirilen kayıt cihazıyla elde edilen ses kayıtları veya üçüncü kişilerin özel yazışmalarının ele geçirilmesi bu kapsamda değerlendirilebilir. Üstelik bu yöntemler yalnızca delilin dışlanmasıyla kalmaz, kaydı alan taraf yönünden ayrı bir cezai sorumluluk tartışması da doğurur. Buna karşılık kişinin kendisinin taraf olduğu bir konuşmayı, ani gelişen ve başka türlü ispatlanamayacak bir durumda kaydetmesi farklı bir zeminde değerlendirilir.
Delilleri Aşamasında Sunun
- Dava ve cevap dilekçelerinde dayanılan vakıalar ile hangi delilin hangi vakıayı ispatlayacağı eşleştirilir.
- Tanık listesi, ön inceleme aşamasında mahkemece verilen kesin süre içinde bildirilir.
- Elde bulunmayan belgeler için ilgili kurumdan celbi talep edilir ve dosya bilgisi verilir.
- Tahkikat aşamasında yeni delil sunulması sınırlı olduğundan, geç kalınan delil dosya dışında kalabilir.
- Delil listesinde yer alan her kalem, dosyaya fiilen sunulup sunulmadığı yönünden takip edilir.
Tanık Beyanının Ağırlığı
Aile dosyalarında tanık, çoğu zaman en belirleyici delildir. Ancak duyuma dayalı, tarih içermeyen ve genel nitelikte beyanlar sonuca etki etmekte zayıf kalır. Tanıktan beklenen, kendi gözlemine dayanan somut olayları tarih ve yer belirterek anlatmasıdır. Tanıkların taraflarla yakınlık derecesi beyanın değerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz; belirleyici olan anlatımın tutarlılığı ve dosyadaki diğer delillerle örtüşmesidir.
Talep Kalemlerine Göre Ayrışan İspat Yükü
- Kusur iddiaları için olay bazlı somut anlatım gerekir
- Nafaka taleplerinde tarafların gelir ve gider durumu belgeyle ortaya konulur
- Velayet konusunda çocuğun üstün yararına ilişkin unsurlar öne çıkar, uzman incelemesi devreye girer
- Ziynet eşyası talebinde düğün görüntüleri ve tanık beyanı birlikte değerlendirilir
- Katkı ve katılma alacağı talepleri için tapu, banka ve kredi kayıtları toplanır
Aile Mahkemesinin Kendine Özgü Yürüyüşü
4787 kapsamında kurulan aile mahkemelerinde uzman görevlendirilmesi, özellikle velayet ve kişisel ilişki konularında sık başvurulan bir yoldur. Uzman raporunun sonucu bağlayıcı olmasa da dosyanın seyrini etkiler. Bu nedenle uzmanla yapılan görüşmelerde verilen bilgilerin dosyadaki beyanlarla çelişmemesi önem taşır. Anlaşmalı boşanma ihtimali gündeme gelirse, protokolün mali ve velayete ilişkin tüm kalemleri eksiksiz içermesi sonradan doğacak ek davaların önüne geçer.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Delilin elde ediliş biçimi ve talebin türü sonucu doğrudan etkilediğinden, dosyanızı sunmadan önce bir hukukçuyla değerlendirmeniz önerilir.