Anlaşmalı boşanmada tarafların çoğu, protokolü sürecin son adımı sanır. Uygulamada ise protokol, dosyanın kendisidir: hâkim protokolü uygun bulmazsa dava anlaşmalı olarak sonuçlanmaz ve süreç çekişmeli hâle döner. Bu nedenle metin, dilekçeden önce yazılmalıdır.
Protokolde Boş Bırakılmaması Gereken Başlıklar
- Velayetin kimde olacağı ve kişisel ilişki günlerinin somut biçimde belirlenmesi
- İştirak nafakasının tutarı, ödeme günü ve her yıl nasıl artırılacağı
- Yoksulluk nafakası talep edilip edilmediği; talep edilmiyorsa bunun açıkça yazılması
- Maddi ve manevi tazminat taleplerinin karşılıklı durumu
- Edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi ve taşınmaz devirlerinin takvimi
- Aile konutu şerhi ile ev eşyasının paylaşımı
Türk Medeni Kanunu, anlaşmalı boşanma için evliliğin belirli bir süre devam etmiş olmasını ve tarafların bizzat duruşmada iradelerini açıklamasını arar. Vekil aracılığıyla katılım, bu iradenin yerine geçmez.
Görev, Yetki ve Duruşma
Boşanma davaları 4787 sayılı Kanun uyarınca kurulan aile mahkemelerinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetki bakımından eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesi seçenek olarak öngörülmüştür. Yanlış yerde açılan dava, yetkisizlik kararının ardından gönderme talebinin süresinde yapılmasını gerektirir; bu talebin unutulması davayı açılmamış hâle getirir.
Mal Rejimi Tasfiyesini Ayrı Düşünmek
Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin talepler, boşanma hükmünün kesinleşmesine bağlı olarak sonuç doğurur. Protokolde taşınmaz devri kararlaştırılmışsa, devrin ne zaman ve hangi koşulla yapılacağı yazılmalı; aksi hâlde boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir dava gerekebilir. Kredi borcu devam eden taşınmazlarda borcun kimde kalacağı ve bankaya karşı durumun nasıl düzenleneceği de metne girmelidir.
Protokolün Uygulanabilirliğini Test Etmek
İyi yazılmış bir protokol, taraflar arasında sonradan yorum tartışması doğurmaz. Kişisel ilişki günleri tatil ve bayramları da kapsayacak şekilde, nafaka artışı ise belirlenebilir bir ölçüte bağlanarak yazılmalıdır. Belirsiz ifadeler, ileride icra takibi ya da değişiklik davası olarak geri döner. Çocuğun yaşı ilerledikçe kişisel ilişkinin nasıl değişeceği de öngörülebilir.
Anlaşma Bozulursa Ne Olur
Duruşmada taraflardan biri protokole itiraz ederse dava çekişmeli olarak yürür ve bu kez kusur, delil ve tanık aşamaları gündeme gelir. Bu ihtimale karşı, anlaşmalı dosya hazırlanırken elde bulunan delillerin de derlenmiş olması zaman kaybını önler. Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca delillerin dilekçeler aşamasında bildirilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; evlilik süresi, çocukların durumu ve malvarlığı yapısı protokolün içeriğini değiştirir. Metni imzalamadan önce bir hukukçuya okutmanız, sonradan doğacak tartışmaları önlemek bakımından yararlı olur.