Boşanma veya velayet dosyasında kurulan kişisel ilişki hükmü, kâğıt üzerinde açık görünse bile uygulamada çoğu zaman tartışmaya dönüşür. Bu aşamada ebeveynlerin en sık düştüğü hata, hangi talebin hangi mercie götürüleceğini bilmeden dilekçe üretmektir. TMK ve HMK ile 4787 sayılı kanunun çizdiği görev haritası okunmadan atılan adım, hem süre hem de çocuğun yararı bakımından kayıp doğurur.
Talebin Türünü Doğru Adlandırın
Kişisel ilişki başlığı altında toplanan taleplerin hukuki nitelikleri farklıdır. Mevcut hükmün değiştirilmesi, günlerin veya sürenin yeniden düzenlenmesi aile mahkemesinden istenir. Buna karşılık kararın uygulanmaması, yani teslim edilmeme sorunu bir icra meselesidir ve bugün çocuk teslimi ile kişisel ilişki kurulmasına dair ilamlar icra dairesi yerine adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü aracılığıyla yerine getirilmektedir. Bu değişikliği bilmeden icra dairesine yapılan başvuru, çocuğun görüşülemediği haftaları geri getirmez.
Değişiklik Talebini Ayakta Tutan Olgular
- Çocuğun okul, kurs ve sağlık takviminin belgelenmesi.
- Tarafların şehir değişikliği veya çalışma düzeninin değiştiğinin gösterilmesi.
- Teslim ve iade anlarına ilişkin tutanak, mesaj ve tanık beyanlarının tarih sırasına dizilmesi.
- Çocuğun yaşına göre görüşme süresinin fiilen uygulanabilir olup olmadığının somutlaştırılması.
- Uzman görüşü veya sosyal inceleme raporu talebinin doğru aşamada ileri sürülmesi.
Yanlış Kapı, Kaybedilen Zaman
Uygulamada üç tipik sapma görülür. Birincisi, velayet değişikliği istenirken kişisel ilişkinin düzenlenmesiyle yetinilmesi; ikincisi, teslim edilmeme sorununun aile mahkemesinde yeni bir dava olarak açılması; üçüncüsü ise yurt dışı unsuru bulunan dosyalarda uluslararası mekanizma yerine yalnızca yerel talep yoluna gidilmesidir. Her sapma, çocuğun ebeveyniyle bağının kesintili kaldığı bir dönem yaratır ve bu kesinti sonraki değerlendirmelerde aleyhe yorumlanabilir.
Uygulamaya Dönük Kısa Denetim
- Elimdeki hüküm kesinleşmiş mi, kesinleşme şerhi alınmış mı?
- Talebim mevcut hükmün değiştirilmesi mi, uygulanması mı?
- Başvuracağım merci bu talebin muhatabı mı?
- İhlal iddiamı tarih ve saat düzeyinde belgeleyebiliyor muyum?
- Çocuğun günlük düzenini bozmayan somut bir alternatif öneri sundum mu?
Aile hukuku dosyalarında en küçük ayrıntı bile sonucu değiştirebildiğinden, buradaki açıklamalar yalnızca genel bir yol çizmektedir. Karar metniniz, kesinleşme durumu ve çocuğun mevcut düzeni birlikte incelenmeden atılacak adımlar sizi geriye götürebilir; bu nedenle somut dosya üzerinden değerlendirme yaptırmanız önerilir.