Anlaşmalı boşanmada tarafları asıl yoran şey duruşma değil, protokoldeki eksik cümlelerin yıllar sonra yeni davalar doğurmasıdır. Metin ne kadar somutsa, sonrasındaki icra ve değişiklik talepleri o kadar azalır. Bu rehber TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun ekseninde protokolün yazımını ve doğru mahkeme seçimini ele alıyor.
Görevli Mahkeme ve Yetki
Boşanma ve buna bağlı talepler aile mahkemesinin görev alanındadır; aile mahkemesi kurulmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Yetki bakımından eşlerden birinin yerleşim yeri ya da eşlerin son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi belirleyicidir. Anlaşmalı yolun kullanılabilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradeyi denetlemesi gerekir; bu şartlar sağlanmadığında dosya çekişmeli yola döner.
Protokolde Boş Bırakılmaması Gereken Başlıklar
- Velayet, kişisel ilişki günleri, saatleri ve tatil düzeni takvimle
- İştirak nafakasının tutarı, ödeme günü, hesap bilgisi ve artış ölçütü
- Yoksulluk nafakası talep ediliyorsa açıkça, edilmiyorsa feragat açıkça
- Maddi ve manevi tazminat konusundaki karşılıklı beyan
- Edinilmiş mallara katılma alacağı ve mal rejiminin tasfiyesine ilişkin irade
- Taşınmaz ve araç devirlerinin hangi sürede ve kimin masrafıyla yapılacağı
- Ortak borçlar, krediler ve kefaletlerin kimde kalacağı
En Sık Görülen Üç Eksiklik
Birincisi, nafakanın artış ölçütünün yazılmaması ve birkaç yıl sonra uyarlama davasının gündeme gelmesidir. İkincisi, mal rejimi tasfiyesine ilişkin iradenin hiç belirtilmemesi; bu durumda boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir dava açılması gerekir. Üçüncüsü, kişisel ilişki düzeninin uygulanamayacak kadar belirsiz yazılmasıdır. Hafta sonu ifadesi tek başına icra edilebilir bir düzen kurmaz; teslim ve iade saatinin yazılması gerekir.
İmzadan Önce Son Okuma
- Her madde tek başına icraya konulabilecek kadar açık mı?
- Çocuğun okul, sağlık ve seyahat kararlarında usul belirlenmiş mi?
- Devir taahhütleri için süre ve masraf tarafı yazılmış mı?
- Feragat edilen haklar tereddüde yer bırakmadan ifade edilmiş mi?
- Metin, dava dilekçesindeki taleplerle birebir örtüşüyor mu?
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; çocukların durumu, malvarlığının yapısı ve tarafların gelir dengesi metnin kurgusunu değiştirir. Protokolü imzalamadan önce bir hukukçuya okutmak, ileride açılacak birkaç davanın önüne geçebilir.