Boşanma davası kazanılmış olsa bile mal rejimi hesabı ayrı bir yargılamanın konusudur. 2002 yılında yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu ile yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma olarak belirlenmiş, bu tarihten önceki dönem için mal ayrılığı esas alınmıştır. Tasfiye talebinin hangi mahkemede ve hangi delillerle ileri sürüleceği, alacağın miktarından önce gelen sorudur.
Tasfiye Talebi Boşanma Dosyasının İçinde Değildir
Katılma alacağı, değer artış payı ve kişisel mal iddiaları boşanma dosyasında karara bağlanmaz; bunlar için ayrı bir dava açılır. Uygulamada bu dava boşanma ile birlikte açılsa dahi, boşanma hükmünün kesinleşmesi bekletici mesele yapılır. 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemeleri bu uyuşmazlıklarda görevlidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde ise asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Dilekçenin genel bir asliye hukuk davası gibi kurgulanması, görev yönünden gereksiz zaman kaybına yol açar.
Yetkili Yer Genel Kurala Göre Belirlenmez
Mal rejiminin tasfiyesinde yetki, TMK içinde ayrıca düzenlenmiştir ve eşlerden birinin ölümü, boşanma davasının derdest olması ya da rejimin başka bir sebeple sona ermesi hâllerine göre değişebilir. Bu nedenle davalının yerleşim yeri refleksiyle açılan dava, yetki itirazıyla karşılaşabilir. Dosya açılmadan önce rejimin hangi olayla ve hangi tarihte sona erdiğinin yazılı olarak tespit edilmesi gerekir.
Delil Matrisi: Kim Neyi İspatlayacak?
TMK, bir eşin belirli bir malın kişisel malı olduğu iddiasını ispatla yükümlü tuttuğunu ve ispatlanamayan malların edinilmiş mal sayılacağını öngörür. Bu karine, delil planını doğrudan belirler. Toplanması gereken kayıtlar genellikle şunlardır:
- Tapu kayıtları, satış bedelini gösteren belgeler ve tapu harcı makbuzları
- Konut kredisi sözleşmesi ile ödeme tarihlerini gösteren banka hesap dökümleri
- Miras, bağış veya evlenmeden önceki edinime ilişkin belgeler
- Araç tescil ve devir kayıtları, şirket pay defteri örnekleri
- Sosyal güvenlik kayıtları ve düzenli gelirin kaynağını gösteren belgeler
Banka kayıtlarının saklama süreleri sınırlı olduğundan, bu belgelerin dava açılmadan önce ya da yargılamanın başında müzekkere ile istenmesi gerekir. Geç talep edilen kayıt çoğu zaman hiç gelmez.
Katkı Payı ile Katılma Alacağını Karıştırmayın
2002 öncesi döneme ilişkin talepler katkı payı alacağı, sonrasına ilişkin talepler ise kural olarak katılma alacağı çerçevesinde değerlendirilir. İki talebin hukuki dayanağı, ispat yükü ve hesap yöntemi farklıdır. Uzun süreli evliliklerde her iki dönemin de bulunması olağandır; dilekçede dönemlerin ayrıştırılmaması, bilirkişi hesabının eksik kalmasına neden olur.
Değerlendirme
Mal rejimi dosyaları rakamsal olduğu kadar belgeseldir; eksik toplanan bir hesap dökümü, haklı bir talebi ispatsız bırakabilir. Evlilik süresi, malların edinim tarihleri ve kredi ödemeleri incelenmeden verilecek görüş yanıltıcı olur. Kendi dosyanız bakımından belgelerinizle birlikte hukuki destek almanız önerilir.