Boşanma süreçlerinde en çok değer kaybı, dava kazanılıncaya kadar malvarlığının el değiştirmesinden doğar. TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun ekseninde hazırlanan bu rehber, mal rejimi uyuşmazlıklarında geçici tedbir taleplerini ve yanlış mercie başvuru riskini ele alır.
Boşanma davası ile tasfiye davasının farklı takvimleri
Edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi, boşanma davasından ayrı bir dava konusudur. Tasfiye talebi boşanma davasıyla birlikte ileri sürülse dahi, hüküm kural olarak boşanmanın kesinleşmesi beklenerek verilir; bu nedenle tasfiye dosyası çoğu zaman bekletici mesele nedeniyle uzun süre bekler. Bu bekleme dönemi, tedbir talebinin neden bu kadar kritik olduğunu açıklar. Görev bakımından ise 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemesi görevlidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar.
Üç ayrı koruma aracını birbirinden ayırın
Tedbir nafakası, eşin ve çocukların dava süresince geçimini sağlamaya yöneliktir ve boşanma davasında talep edilir. İhtiyati tedbir, dava konusu malvarlığı üzerindeki tasarrufları sınırlamayı amaçlar; taşınmazlar için tapu kaydına şerh verilmesi biçiminde uygulanır. İhtiyati haciz ise para alacaklarına özgü bir kurumdur ve kendi şartlarına tabidir. Katılma alacağı henüz doğmamışken ihtiyati haciz talep etmek ya da bir taşınmazın devrini önlemek için nafaka talebine dayanmak, uygulamada sık görülen ve talebin reddiyle sonuçlanan yön hatalarıdır.
Kayıtları korumaya alan kontrol listesi
- Evlilik tarihi ve mal rejiminin başlangıcı belirlendi mi; sözleşmeyle farklı bir rejim seçilmiş mi?
- Taşınmaz, araç ve şirket payları için edinme tarihleri ve bedelleri listelendi mi?
- Kişisel mal iddiası bulunan kalemler için kaynak belgesi hazır mı?
- Aile konutu şerhi verilmesi gerekiyor mu?
- Dava tarihinden geriye doğru yapılmış devirler tespit edildi mi?
Karşılıksız devirlere karşı hangi yol açık?
Rejimin sona ermesinden önce, katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan karşılıksız kazandırmalar TMK'de öngörülen düzenlemeler çerçevesinde tasfiye hesabına eklenebilir ve şartları varsa devralan üçüncü kişiye karşı da talepte bulunulabilir. Ancak bu talep, tapu iptali davasından farklıdır ve kendi hesap mantığına dayanır. Devir zincirinin belgelenmesi bu noktada belirleyici olur; banka hareketleri, satış bedelinin gerçekte ödenip ödenmediği ve devralanla akrabalık ilişkisi birlikte değerlendirilir.
Kapanış
Yukarıdaki açıklamalar tipik durumlar içindir; evlilik tarihi, seçilen mal rejimi ve malvarlığının yapısı somut olayda farklı bir strateji gerektirir. Tedbir talebinin zamanlaması sonucu doğrudan etkilediğinden, dava açılmadan önce malvarlığı dökümünü bir hukukçuyla birlikte çıkarmanız yerinde olur.