Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair karar alınmış olması, ilişkinin fiilen kurulacağı anlamına gelmez. Kararın uygulanmadığı durumlarda başvurulacak yol, kararın nasıl yazıldığına doğrudan bağlıdır. TMK velayet ve kişisel ilişkiye dair esasları, HMK yargılama usulünü, 4787 sayılı Kanun ise aile mahkemelerinin görev alanını belirler. Uygulamada asıl sorun, hükmün infaza elverişli biçimde kurulmamış olmasıdır.
İnfaza Elverişli Hüküm Nasıl Olur?
Bir kişisel ilişki hükmünün uygulanabilmesi için belirsizlik içermemesi gerekir. Görüşmenin hangi günlerde başlayıp biteceği, saatlerin ne olduğu, teslim ve iade yerinin neresi olduğu, dinî bayram ve yarıyıl tatili düzeninin nasıl kurgulandığı hükümde açık olmalıdır. "Uygun zamanlarda" ya da "tarafların anlaşacağı şekilde" gibi ifadeler taraflar arasında iyi niyet varken sorun çıkarmaz; anlaşmazlık başladığında ise infazı imkânsız kılar.
Uygulama öncesi elde bulunması gerekenler
- Kesinleşme şerhi işlenmiş karar örneği
- Hükmün kişisel ilişkiye dair kısmının tam metni
- Çocuğun yerleşim yeri ve okul bilgisi
- Teslim ve iade noktalarına ilişkin belirleme
- Önceki dönemde yapılan görüşmelere ilişkin kayıtlar
Karar Uygulanmadığında İzlenecek Yol
Kararın gereğinin yerine getirilmemesi hâlinde icra dairesi aracılığıyla süreç başlatılır ve engelleme sürdüğünde şikâyet yoluna gidilir. Burada dikkat edilmesi gereken, her başarısız görüşmenin ayrı bir olay olarak tutanağa bağlanmasıdır. Tek bir genel şikâyet, hangi tarihte hangi engellemenin yaşandığını göstermediği sürece zayıf kalır.
Usule Aykırı İşlem Riski
Bu dosyalarda süreç genellikle şu noktalarda tıkanır: kesinleşmemiş karara dayanılarak işlem başlatılması, kararda belirtilmeyen bir gün ve saat için talepte bulunulması, teslim yerinin kararda gösterilenden farklı seçilmesi ve şikâyetin süresi içinde yapılmaması. Ayrıca çocuğun kendi iradesiyle görüşmekten kaçındığı durumlarda, sürecin zorlayıcı biçimde yürütülmeye çalışılması hem çocuğun yararına aykırı düşer hem de talebin karşılıksız kalmasına yol açar.
Hükmün Değiştirilmesi Seçeneği
Koşullar kalıcı biçimde değişmişse; çocuğun yaşı ilerlemiş, taraflardan biri şehir değiştirmiş ya da mevcut düzen fiilen uygulanamaz hâle gelmişse, tekrarlanan şikâyet başvuruları yerine hükmün yeniden düzenlenmesini istemek daha işlevsel olabilir. Bu talepte, mevcut düzenin neden uygulanamadığı somut örneklerle gösterilmelidir.
Kapanış
Yukarıdaki açıklamalar genel bir yol göstericidir. Çocuğun üstün yararı her dosyada ayrı biçimde değerlendirildiğinden, kişisel ilişkiye dair adım atmadan önce aile hukuku alanında çalışan bir hukukçudan görüş alınması uygun olur.