Nafaka talepleri, boşanma davası içinde ileri sürüldüğünde ve boşanmadan sonra bağımsız dava olarak açıldığında farklı yetki kurallarına tabidir. Türk Medeni Kanunu bu ayrımı açıkça düzenlediği için, dilekçenin yanlış yer mahkemesine verilmesi dosyayı aylarca geciktirir.
Aile Mahkemesinin Görev Alanı
Nafakaya ilişkin talepler, 4787 sayılı Kanun uyarınca kurulan aile mahkemelerinde görülür. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Görev kuralı kamu düzenindendir ve tarafların anlaşmasıyla değiştirilemez; sulh hukuk mahkemesine yöneltilen nafaka talepleri görev yönünden reddedilir.
Boşanma Sırasında ve Sonrasında Değişen Yetki
Boşanma davasıyla birlikte istenen tedbir nafakasında yetki, boşanma davasının yetkisine bağlıdır: eşlerden birinin yerleşim yeri ya da eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi. Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında ise nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Nafakanın artırılması veya azaltılması taleplerinde bu kuralın gözden kaçırılması, yetkisizlik kararıyla sonuçlanır.
Gelir ve Gider Delillerinin Toplanması
Nafaka miktarı, tarafların ekonomik gücü ile çocuğun ihtiyacı arasındaki dengeye göre belirlenir. Bu nedenle SGK hizmet dökümü, ücret bordroları, banka hareketleri, tapu ve araç kayıtları ile kira gelirlerine ilişkin belgeler dosyanın omurgasını oluşturur. Serbest çalışan tarafların gelirinde beyan ile fiilî durum ayrışabildiğinden, harcama kalemlerine ilişkin kayıtların da toplanması gerekir. Delil listesi Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun öngördüğü sürede sunulmadığında, sonradan ileri sürülmesi sınırlanır.
Usul Yönünden Riskli Noktalar
- Boşanma sonrası açılan davada eski yetki kuralına dayanılması
- Tedbir nafakası talebinin dilekçede ayrıca yazılmaması
- Delil listesinin süresinde ve ayrıntılı biçimde verilmemesi
- Üçüncü kişilerden istenecek kayıtlar için talep açılmaması
- Çocuğun ihtiyaçlarının belgelenmeden genel ifadelerle anlatılması
Dosya Kurma Sırası
- Talebin tedbir, iştirak veya yoksulluk nafakası olduğu netleştirilir.
- Yetki, davanın açılma anına göre belirlenir.
- Her iki tarafın gelir kayıtları listelenir.
- Çocuğun eğitim ve sağlık giderleri belgelenir.
- Müzekkere talepleri dilekçede tek tek gösterilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; ailenin ekonomik koşulları ve velayet düzeni sonucu doğrudan etkilediğinden, talep miktarının belirlenmesinde hukuki destek almanız yerinde olacaktır.