Boşanma davası ile mal rejiminin tasfiyesi çoğu kez aynı süreç sanılır. Oysa bunlar ayrı davalardır ve yanlış zamanlama, kazanılmış bir alacağın fiilen tahsil edilememesine yol açabilir. Bu rehber, TMK ve HMK ekseninde tasfiye talebinin zamanlamasını ve ispat planını ele alır.
Hangi Rejim Uygulanıyor
Türk Medeni Kanunu 1 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe girmiş ve yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma olarak belirlenmiştir. Bu tarihten önce evlenen ve başka bir rejim seçmeyen eşler bakımından, evliliğin bu tarihe kadar olan dönemi ile sonrası ayrı değerlendirilir. Dolayısıyla tasfiye hesabı yapılmadan önce evlenme tarihi, varsa mal rejimi sözleşmesi ve edinim tarihleri kronolojik olarak çıkarılmalıdır.
Üç Talebi Birbirine Karıştırmayın
- Katılma alacağı: edinilmiş malların tasfiyesi sonucu doğan ve kural olarak yarı oranındaki alacaktır.
- Değer artış payı: bir eşin diğerinin malının edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkısından doğar.
- Kişisel mal iddiası: miras, bağış veya evlilik öncesi edinim gibi sebeplerle malın tasfiye dışında bırakılmasını amaçlar ve ileri süren tarafından ispatlanır.
Zamanlama: Kesinleşme Şartı
Tasfiye talebi boşanma davasıyla birlikte veya ayrı bir dava olarak ileri sürülebilir; ancak mal rejimi, boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erdiğinden tasfiyeye ilişkin karar kesinleşme beklenerek verilir. Bu nedenle tasfiye davası çoğu zaman boşanma dosyası bekletici mesele yapılarak yürür. Zamanaşımı bakımından uygulamada farklı görüşler bulunduğundan, güvenli yaklaşım boşanma kararının kesinleşme tarihini esas alıp en kısa süre varsayımıyla hareket etmektir. Beklemek, hem süre riskini hem de malvarlığının el değiştirme ihtimalini artırır.
Delil Eksikliğinin En Sık Görüldüğü Noktalar
- Konut kredisi taksitlerini kimin ödediğini gösteren banka kayıtlarının temin edilmemesi.
- Düğün takılarının kime ait olduğu ve nerede kullanıldığı konusunda hiçbir yazılı iz bırakılmaması.
- Miras yoluyla gelen paranın hangi mala dönüştüğünün izlenememesi; kişisel malın yerine geçen değerin takibi kayıt olmadan yapılamaz.
- Şirket hissesi ve ticari işletme değerinin tasfiye anına göre değil, edinim anına göre hesaplandığının gözden kaçırılması.
- Boşanma öncesi yapılan devirlerin tarih ve bedel yönünden incelenmemesi.
Koruyucu Tedbirleri Erken İsteyin
Tasfiye davası sürerken taşınmazın veya aracın üçüncü kişiye devredilmesi, lehe çıkan kararı işlevsiz bırakabilir. Bu nedenle dava dilekçesiyle birlikte tapu kaydına ve gerekiyorsa diğer malvarlığı unsurlarına yönelik tedbir talebi, somut devir riskine dayandırılarak ileri sürülmelidir. Aile mahkemesinin görev alanına giren bu taleplerde 4787 çerçevesindeki uzmanlık yapısı da gözetilir.
Buradaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir. Evlenme tarihi, mal rejimi seçimi ve edinim biçimi sonucu doğrudan etkilediğinden, hesabın dosyanıza özgü olarak yapılması gerekir.