Boşanma davası sona erdikten sonra açılan mal rejimi tasfiyesi davaları, çoğu zaman hukuki tartışmadan çok belge eksikliği nedeniyle beklenenden düşük sonuç verir. Katılma alacağının hesabı, malın ne zaman edinildiğine, hangi kaynakla finanse edildiğine ve dava tarihindeki değerine dayanır. Bu üç halkadan biri belgelenemediğinde talep kısmen karşılıksız kalır. Aşağıdaki kontrol listesi, TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun ekseninde delil hazırlığını ele alıyor.
Önce rejim ve tarih belirlenir
Eşler arasında sözleşmeyle başka bir rejim seçilmemişse yasal rejim uygulanır. Ancak rejimin başlangıcı ile malın edinim tarihi arasındaki ilişki her dosyada ayrı ayrı kurulmalıdır. Evlilikten önce edinilen mal ile evlilik içinde edinilen mal farklı sonuç doğurur; evlilik öncesi bir malın satılıp yerine yenisinin alınması ise ikame değer tartışmasını gündeme getirir. Bu nedenle ilk adım, malvarlığının tarih sırasına göre listelenmesidir.
Belge kaynakları
- Tapu kayıtları ve tapu müdürlüğündeki işlem dosyası
- Araç tescil kayıtları ve satış sözleşmeleri
- Banka hesap hareketleri, kredi sözleşmeleri ve ödeme planları
- Şirket ortaklık payları, pay defteri kayıtları
- Sosyal güvenlik kayıtları ve gelir belgeleri
- Kişisel malın satışından geldiği ileri sürülen paranın izini gösteren transferler
Kişisel mal iddiasının ispatı
Bir malın kişisel mal olduğunu ileri süren taraf bunu ispatla yükümlüdür. Miras yoluyla gelen ya da bağışlanan malların belgelendirilmesi genellikle kolaydır; asıl güçlük, kişisel maldan gelen paranın yeni bir malın alımında kullanıldığını göstermektedir. Burada banka hareketlerinin tarih ve tutar olarak eşleştirilmesi belirleyicidir. Kredi ile alınan taşınmazlarda ödemelerin hangi dönemde, hangi hesaptan yapıldığı ayrıca ayrıştırılmalıdır.
Değer tespiti ve hesap tarihinin önemi
- Tasfiyeye konu malların güncel değeri için keşif ve bilirkişi incelemesi talep edilir.
- Değer artış payı ile katılma alacağı ayrı kalemler olarak talep edilir.
- Malın dava sürerken devredilmesi ihtimaline karşı tedbir istenip istenmeyeceği değerlendirilir.
- Talep sonucu belirsizse, dava türü buna göre seçilir ve harç yönü planlanır.
Anlaşma ile dava arasındaki denge
Tarafların protokolle anlaşması, uzun süren keşif ve bilirkişi sürecini ortadan kaldırır. Ancak protokolün, ileride ortaya çıkabilecek malvarlığı kalemlerini de kapsayacak şekilde açık yazılmaması sonradan yeni uyuşmazlık doğurur. Karşı tarafın malvarlığı tam olarak bilinmiyorken yapılan feragat içerikli anlaşmalar özellikle risklidir. Bu nedenle anlaşma masasına oturmadan önce kayıtların araştırılması, dava açmaktan daha öncelikli bir adımdır.
Bilgilendirme
Bu metin genel çerçeve sunar. Her evlilikte malvarlığının yapısı ve edinim biçimi farklı olduğundan, hesaplama ve talep kurgusunun dosyaya özgü yapılması gerekir. Adım atmadan önce hukuki değerlendirme alınması yararlı olacaktır.