Evlilik birliği sona ererken tartışmanın merkezine oturan konu, edinilen malvarlığının nasıl paylaşılacağıdır. Bu dosyalarda kararı belirleyen iki teknik başlık vardır: tasfiye talebinin boşanma dosyasıyla ilişkisi ve malvarlığının kaçırılmasını önleyecek geçici tedbir. TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun çerçevesinde bu iki başlık ile protokolle tasfiye seçeneği aşağıda değerlendiriliyor.
Tasfiye Talebi Boşanma Dosyasının Neresinde Durur
Mal rejiminin tasfiyesi, boşanmanın kesinleşmesine bağlı bir sonuç doğurur; talep boşanma dilekçesinde ileri sürülse bile karar aşaması ayrışır. Uygulamada iki yol vardır: talebi boşanma dosyasında saklı tutup kesinleşmeden sonra ayrı dava açmak ya da baştan ayrı dosya açıp bekletmek. Seçim, malvarlığının kayıt durumuna göre yapılır; devri kolay hesap ve araç türü değerlerde erken dosya açmak koruma sağlar, taşınmaz ağırlıklı bir malvarlığında ise tapu şerhi ile aynı sonuç daha az masrafla elde edilebilir.
Geçici Tedbiri Kim Karara Bağlar
4787 sayılı Kanun, aile hukukundan doğan uyuşmazlıkları aile mahkemesine bırakır; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görev yapar. Geçici koruma talepleri HMK’nın tedbir rejimi içinde değerlendirilir ve talebin somutlaştırılmasını gerektirir: hangi malvarlığı, hangi kayıt üzerinden, hangi devir riskine karşı korunacaktır? Genel ifadelerle yapılan tedbir talepleri, gerekçesizlik nedeniyle karşılık bulmaz. Bankadaki değerler bakımından hesap bilgisinin, taşınmazlarda ada-parsel bilgisinin dilekçede yer alması gerekir.
Hangi Yerin Aile Mahkemesi
Yer yetkisi belirlenirken eşlerin son ortak yerleşim yeri ile davalının yerleşim yeri ayrımı gözden kaçırılmamalıdır. Boşanma dosyasının görüldüğü yer ile tasfiye davasının yetkili yeri her zaman örtüşmez; iki dosya farklı illerde yürüdüğünde tedbir kararlarının uyumu ayrıca takip edilmelidir. Eşlerden birinin yurt dışında bulunduğu hâllerde tebligat takvimi baştan planlanmalıdır.
Protokolle Tasfiye: Avantajı ve Tuzağı
Anlaşmalı çözüm, hem süreyi hem de malvarlığının değer kaybını azaltır. Ancak protokolde yalnızca listelenen değerlerin paylaşımı yazılıp katılma alacağı hesabının nasıl yapıldığı gösterilmezse, sonradan çıkan bir malvarlığı kalemi tartışma dışında kalabilir. Taşınmaz devri öngörülüyorsa protokol tek başına yeterli değildir; devrin tapuda tamamlanması gerekir. Kapsam dışı bırakılan kalemlerin açıkça saklı tutulması, uzlaşmanın en önemli teknik ayrıntısıdır.
Buradaki değerlendirme genel bilgilendirme amaçlıdır; evlilik tarihi, malvarlığının edinim zamanı ve varsa mal rejimi sözleşmesi sonucu değiştirir. Tedbir zamanlaması geri alınamayan bir avantaj olduğundan, dosya açılmadan önce hukuki destek almak yerinde olur.