Boşanma sürecinde imzalanan protokol, çoğu zaman evliliğin bitişini kolaylaştırırken mal rejimi tasfiyesini yıllar sürecek bir uyuşmazlığa dönüştürür. Bunun nedeni metnin hangi alacakları kapsadığının açıkça yazılmamasıdır. TMK'nın mal rejimi hükümleri, HMK'nın usul kuralları ve aile mahkemelerine ilişkin 4787 sayılı Kanun bu süreçte birlikte işler.
Protokolde Kapsamı Netleştiren İfadeler
Metinde yalnızca "tarafların birbirinden maddi ve manevi talebi yoktur" biçiminde genel bir cümle bulunması, mal rejiminden doğan alacakların da feragat edildiği anlamına gelip gelmediği tartışmasını doğurur. Bu nedenle katılma alacağı, değer artış payı, kişisel mal iddiası ve varsa şirket paylarına ilişkin talepler ayrı ayrı sayılmalı; her kalem için talep edilip edilmediği açıkça yazılmalıdır.
Malvarlığı Fotoğrafını İki Tarihte Almak
Tasfiyede belirleyici olan iki an vardır: malın edinildiği tarih ve rejimin sona erdiği tarih. Bu nedenle taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, şirket payları ve varsa bireysel emeklilik birikimleri her iki tarih itibarıyla ayrı ayrı listelenmelidir. Edinim tarihindeki bedel ile tasfiye anındaki değer arasındaki fark, hesabın çekirdeğini oluşturur.
Katkının Belgelenmesi
Eşlerden birinin edinime katkısı iddia ediliyorsa, bu katkının parasal izi gösterilmelidir. Kredi taksitlerinin hangi hesaptan ödendiği, peşinatın kaynağı, aileden gelen bir kazandırma varsa buna ilişkin havale kaydı ve düğün takılarına ilişkin görüntü ya da tanık beyanı bu kapsamda değerlendirilir. Ev içi emek iddiası ise, çalışma geçmişi ve çocuk bakımına ilişkin kayıtlarla desteklendiğinde daha anlaşılır hale gelir.
Kişisel Mal Savunmasına Karşı Hazırlık
Karşı tarafın malı miras, bağış veya evlenmeden önceki birikimle edindiğini ileri sürmesi olağandır. Bu savunmaya karşı, o dönemdeki hesap hareketleri ile satın alma tarihi arasındaki uyum incelenmelidir. Kişisel malın yerine geçen değerler ve bunlardan doğan gelirler bakımından farklı sonuçlar doğabileceğinden, iddia edilen kaynağın tamamı mı yoksa bir kısmı mı karşıladığı ayrıca hesaplanmalıdır.
Zamanı Kaçırmayan Talep Sıralaması
Mal rejimi tasfiyesi talebi çoğu zaman boşanma davasından ayrı yürür ve boşanma hükmünün kesinleşmesine bağlı olarak işleyen bir süreye tabidir. Kesinleşme tarihinin ne zaman gerçekleştiği ve bu tarihten sonra geçen süre takvime yazılmalıdır. Ayrıca malların üçüncü kişilere devredilmesi ihtimaline karşı, talep hazırlanırken tedbir seçeneğinin ne zaman gündeme geleceği de baştan planlanmalıdır.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Uygulanan mal rejimi, evlenme tarihi ve malvarlığının yapısı sonucu doğrudan etkiler; protokol imzalanmadan önce metnin hukuki bir gözle değerlendirilmesinde yarar vardır.