Anlaşmalı boşanma protokolleri hızlı sonuç verir; ancak mal rejimine ilişkin bölüm eksik yazıldığında, taraflar boşandıktan yıllar sonra yeniden karşı karşıya gelebilir. Bu rehber, TMK, HMK ve aile mahkemelerine ilişkin 4787 sayılı Kanun çerçevesinde, protokolün mal varlığı bölümünü sağlam kurmaya odaklanır.
Hangi Rejim Uygulanıyor
Aksi kararlaştırılmadıkça eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir. Tasfiyede kişisel mal ile edinilmiş mal ayrımı, katılma alacağı ve değer artış payı hesabının temelini oluşturur. Evlilikten önce edinilen mallar, miras yoluyla gelenler ve kişisel kullanım eşyaları ile evlilik içinde emekle kazanılanlar aynı kefede değerlendirilmez. Protokol yazılırken bu ayrımın yapılmaması, ileride tasfiye talebinin önünü açar.
Protokolün Kapatması Gereken Başlıklar
- Taşınmazların hangi tarafta kalacağı ve devir takvimi
- Konut kredisi, taşıt kredisi ve ortak borçların kimde kalacağı
- Banka hesapları, bireysel emeklilik ve yatırım araçlarının paylaşımı
- Şirket payları ile ticari işletmedeki hakların durumu
- Katılma alacağı ve değer artış payı bakımından karşılıklı feragat iradesi
Feragat İfadesi Neden Kritiktir
Protokolde yalnızca eşyaların paylaşıldığı yazılmışsa, katılma alacağının da kapsandığı kendiliğinden kabul edilmez. Tarafların mal rejiminin tasfiyesinden doğan tüm taleplerden karşılıklı olarak feragat ettiği açıkça yazılmadığında, ayrı bir dava ile bu talepler gündeme getirilebilir. Aynı şekilde, hâkimin protokolü onaylaması ancak içeriğin anlaşılır ve uygulanabilir olmasıyla mümkündür.
Kişisel Mal İddiasında İspat
Bir malın kişisel mal olduğunu ileri süren taraf bunu ispatla yükümlüdür. Satış bedelinin nereden karşılandığı, kredi taksitlerinin hangi hesaptan ödendiği ve varsa aile bireylerinden gelen katkı, belgeyle ortaya konulmalıdır. Bu nedenle tapu kaydı tek başına yeterli olmaz; ödeme izini gösteren banka kayıtları protokol öncesinde temin edilmelidir.
Çocuğa İlişkin Hükümlerle Karıştırmayın
Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası, mal paylaşımından bağımsız değerlendirilir ve çocuğun üstün yararı gerekçesiyle sonradan değiştirilebilir. Mal rejimi bölümünün bu hükümlere bağlanması, protokolün uygulanmasını güçleştirir; başlıkların ayrı ayrı düzenlenmesi tercih edilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Mal varlığınızın yapısına göre protokol metni farklılaşacağından, imza öncesinde metnin hukuki denetimden geçirilmesi yerinde olur.