Anlaşmalı boşanmada tarafların en çok acele ettiği, en az düşündüğü kısım genellikle mal rejimi maddesidir. Oysa protokol metnindeki tek bir genel cümle, yıllar sonra talep edilebilecek katılma alacağının tamamını ortadan kaldırabilir. TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun ekseninde bu riski ve doğru zamanlamayı inceliyoruz.
Protokolde Kapsamı Belirsiz Bırakmanın Bedeli
Uygulamada sıkça kullanılan, tarafların birbirinden hiçbir talebi olmadığına dair genel ifadeler, mal rejiminden kaynaklanan alacakları da kapsayacak biçimde yorumlanabilir. Bu nedenle protokol yazılırken hangi taleplerden vazgeçildiği kalem kalem gösterilmeli; mal rejimi tasfiyesine ilişkin hakkın saklı tutulup tutulmadığı ayrı bir madde olarak açıkça belirtilmelidir.
Tasfiyenin Boşanmaya Bağlılığı
Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin talep, kural olarak boşanma kararının kesinleşmesine bağlıdır; bu nedenle ayrı açılan dava çoğu zaman boşanma dosyasının sonucunu bekler. Rejimin sona erdiği an ise boşanma davasının açıldığı tarihe göre belirlenir. Bu ayrım, dava tarihinden sonra edinilen malların hesaba dâhil edilip edilmeyeceğini doğrudan etkilediğinden, dilekçedeki tarih anlatımı özenle kurulmalıdır.
Hesabı Kurmadan Önce Toplanacaklar
- Evlilik tarihi ile dava tarihi arasındaki tüm taşınmaz ve araç edinimlerinin dökümü.
- Her edinim için ödeme kaynağının belgelenmesi: kredi, birikim, miras veya bağış.
- Kişisel mal iddiası varsa bunu destekleyen tapu, veraset ve banka kayıtları.
- Banka hesapları ile bireysel emeklilik ve yatırım hesaplarının dönem sonu bakiyeleri.
- Şirket payı bulunuyorsa ortaklık kayıtları ve pay değerine ilişkin belgeler.
Anlaşmalı mı, Çekişmeli mi?
Anlaşmalı yol hızlıdır ancak taraflardan biri malvarlığının gerçek boyutunu bilmiyorsa dengesiz sonuç doğurur. Malvarlığı karmaşıksa veya devirler yapıldığı şüphesi varsa, önce tespit ve araştırma yapılması, ardından anlaşma masasına oturulması daha güvenlidir. Aile mahkemelerinin görev alanı 4787 sayılı Kanunla belirlendiğinden, çocuğa ilişkin düzenlemelerle mali düzenlemelerin aynı dosyada nasıl ele alınacağı da baştan planlanmalıdır.
Kısa Not
Protokol imzalandıktan sonra içeriğini değiştirmek çoğu zaman mümkün olmaz. Bu yazı genel bilgilendirme içindir; metni imzalamadan önce mal rejimi maddesini bir hukukçuya okutmanız yerinde olacaktır.