Nafaka uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen iki unsur vardır: talebin hangi dava süresi ve usul çerçevesinde ileri sürüldüğü ile tarafların gelir ve ihtiyaç durumunun somut belgeyle ortaya konup konmadığı. TMK ve HMK ile aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun bu sürecin çerçevesini çizer. Aşağıda, talebi soyut bir beyan olmaktan çıkaracak kontrol başlıkları yer alıyor.
Dört ayrı nafaka türü, dört ayrı ispat konusu
Tedbir nafakası dava süresince geçici olarak hükmedilir ve dava sırasında her aşamada istenebilir. İştirak nafakası çocuğun bakım giderlerine katılım için, yoksulluk nafakası boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eş için, yardım nafakası ise altsoy, üstsoy ve kardeşler arasında bakım yükümlülüğü çerçevesinde talep edilir. Her birinin şartları ayrıdır; dilekçede türün açıkça belirtilmemesi, talebin değerlendirilmesini güçleştirir.
Gelir ve gider tablosunu belgeyle kurmak
- Tarafların sosyal güvenlik kayıtları ve hizmet dökümleri
- Ücret bordroları, banka hesap hareketleri ve varsa serbest meslek kazanç belgeleri
- Tapu, araç ve şirket ortaklık kayıtlarına ilişkin sorgular
- Çocuğun eğitim, sağlık, ulaşım ve kurs giderlerini gösteren faturalar
- Kira sözleşmesi, aidat ve fatura ödemeleri gibi düzenli giderler
- Kayıt dışı gelir iddiası için tanık listesi ve yaşam düzeyini gösteren veriler
Artırım ve kaldırma talepleri
Hükmedilen nafaka, koşullar değiştiğinde yeniden değerlendirilebilir. Artırım talebinde çocuğun yaşının ilerlemesi, eğitim kademesinin değişmesi ve genel geçim şartlarındaki artış somut belgelerle ilişkilendirilmelidir. Kaldırma veya azaltma talebinde ise yükümlünün gelir kaybı ya da alacaklının durumundaki değişiklik ispatlanır. Her iki hâlde de yalnızca beyanla yetinilmesi, talebin reddedilmesindeki en yaygın sebeptir.
Tahsil aşamasını baştan planlayın
Nafaka hükmü kendiliğinden ödeme sağlamaz. Ödenmeyen nafaka için icra takibi başlatılması, birikmiş nafaka ile işleyecek nafakanın takip talebinde ayrı ayrı gösterilmesi gerekir. Ayrıca nafaka yükümlülüğünün ihlali ayrı bir yaptırım başlığı oluşturur ve bunun için de takibin usulüne uygun kurulmuş olması aranır. Takip dosyasındaki hatalar, hükmün kendisi doğru olsa bile tahsili aylarca geciktirir.
Uygulamada dosyayı zayıflatan davranışlar
- Ödemelerin elden yapılıp hiçbir kayıt bırakılmaması
- Banka açıklamasına "nafaka" yazılmaması nedeniyle ödemenin başka borca mahsup edilmesi
- Çocuğun giderlerine ilişkin faturaların isim ve tarih içermemesi
- Talep edilen aylık tutarın hiçbir gider kalemine dayandırılmadan yazılması
- Yetkili mahkemenin belirlenmesinde tarafların yerleşim yeri değişikliğinin göz ardı edilmesi
Yukarıdaki başlıklar genel bilgilendirme amacıyla derlenmiştir. Ailenin ekonomik yapısı, çocuğun yaşı ve tarafların çalışma durumu sonucu doğrudan etkilediğinden, talebinizi somutlaştırırken bir hukukçudan destek almanız isabetli olur.