Boşanma davalarında sonucu belirleyen unsur, tarafların anlatımından çok dosyaya sunulabilen delildir. TMK ve HMK çerçevesinde yürüyen yargılamada delil bildirme aşaması sınırlıdır; bu aşama kaçırıldığında sonradan sunulan belgeler çoğu zaman değerlendirme dışı kalır. Aşağıdaki liste, dilekçeler teatisi tamamlanmadan yapılması gerekenleri konu alır.
Hukuka Aykırı Delil Riski
Kusur ispatı kaygısıyla elde edilen bazı kayıtlar, dosyaya girdiğinde lehe değil aleyhe sonuç doğurur. Diğer eşin rızası dışında yapılan ses kayıtları, telefonuna erişilerek alınan mesajlar veya konuta yerleştirilen görüntü cihazlarıyla elde edilen materyaller hem delil olarak değerlendirilmeyebilir hem de ayrı bir ceza sorumluluğu doğurabilir. Bu nedenle her delil için önce elde edilme biçimi denetlenmelidir.
Kusurun İspatında Kullanılan Delil Türleri
- Tanık beyanları: olayı bizzat gören kişiler, duyuma dayalı anlatımlardan ayrı tutulmalıdır
- Adli mercilere yansımış olaylara ilişkin kayıtlar ve koruma tedbiri belgeleri
- Sağlık raporları ve tedavi kayıtları
- Tarafların kendi rızasıyla yürüttüğü yazışmalar
- Ortak yaşamın fiilen sona erdiği tarihi gösteren kayıtlar
Delil Takviminin Kurulması
- Dava dilekçesinde delil listesi eksiksiz bildirilir, sonradan tamamlanacağı beyanıyla yetinilmez.
- Tanıkların ad, adres ve hangi vakıaya ilişkin dinleneceği ayrı ayrı yazılır.
- Üçüncü kişilerde bulunan belgeler için mahkemeden müzekkere talep edilir.
- Cevaba cevap aşamasında karşı tarafın delillerine ilişkin itirazlar somutlaştırılır.
- Ön inceleme duruşmasından önce tüm eksikler tamamlanır.
Ekonomik Taleplerin Ayrı Delil İhtiyacı
Nafaka, tazminat ve mal rejimine ilişkin talepler, boşanmanın kendisinden farklı bir ispat zemini gerektirir. Kusur delilleri bu talepler için tek başına yeterli olmaz; gelir belgeleri, tapu ve araç kayıtları, banka hesap dökümleri ve edinme tarihlerini gösteren belgeler ayrıca toplanmalıdır. Çocukla ilgili düzenlemelerde ise dosyaya sunulacak veriler, çocuğun günlük yaşam düzenini ve bakım koşullarını yansıtmalıdır.
Bilgilendirme
Her aile dosyası kendi geçmişi içinde değerlendirilir ve burada sıralanan başlıklar genel bir çerçeveden ibarettir. Delil sunumu öncesinde, özellikle elde etme biçimi tartışmalı materyaller bakımından hukuki görüş alınması önem taşır.