Anlaşmalı boşanmada tarafların en çok yanıldığı nokta, protokolün imzalanmasıyla işin bittiğini düşünmektir. Oysa TMK sisteminde protokol, hâkimin denetimine tabidir ve uygulanabilirliği metnin açıklığına bağlıdır. Eksik yazılmış bir madde, boşanma kararı kesinleştikten aylar sonra yeni bir dosyanın konusu hâline gelir. Bu rehber, protokolü imzalamadan önce yapılacak son kontrolü ele alır.
Hâkimin müdahale edebileceği alanlar
Taraflar mali sonuçlar üzerinde geniş ölçüde serbestçe anlaşabilirken, çocuğa ilişkin düzenlemeler çocuğun üstün yararı ölçütüyle denetlenir. Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakasına ilişkin maddeler uygun bulunmazsa hâkim değişiklik önerebilir; taraflar bunu kabul etmezse anlaşmalı boşanma çekişmeliye döner. Ayrıca evliliğin kanunda öngörülen asgari süre kadar sürmüş olması ve tarafların bizzat dinlenmesi zorunludur.
Çocuğa ilişkin maddelerde belirsizlik riski
- Kişisel ilişki günleri ay ve saat olarak yazılmalı; belirsiz ifadelerden kaçınılmalıdır.
- Dinî ve resmî bayramlar ile yarıyıl ve yaz tatili ayrı ayrı düzenlenmelidir.
- Teslim ve iade yeri ile kimin götürüp getireceği belirtilmelidir.
- Nafakanın hangi ayın kaçında, hangi hesaba yatırılacağı ve artış ölçütü yazılmalıdır.
- Yurt dışına çıkış ve okul değişikliği gibi konularda karar mekanizması netleştirilmelidir.
Mal rejimi tasfiyesi protokolde nasıl yer almalı
Protokolde yalnızca boşanılacağı yazılıp mal rejimine değinilmemesi, sonradan ayrı bir tasfiye davasına kapı aralar. Taraflar tasfiyeyi protokolle bitirmek istiyorsa, hangi malın kimde kalacağı, devir işlemlerinin ne zaman yapılacağı ve karşılıklı feragatin kapsamı açıkça yazılmalıdır. Devri taahhüt edilen taşınmaz varsa, tapu işleminin zamanlaması boşanma kararının kesinleşmesiyle ilişkilendirilmelidir.
Yoksulluk nafakası ve tazminat kalemlerini karıştırmayın
Maddi tazminat, manevi tazminat ve yoksulluk nafakası farklı hukuki temellere dayanır ve sonraki dönemde farklı sonuçlar doğurur. Toplu bir rakam üzerinde anlaşılıp kalemler ayrıştırılmadığında, ödemenin niteliği ileride tartışmalı hâle gelir. Her kalemin ayrı ayrı yazılması, hem icra aşamasında hem de sonraki değişiklik taleplerinde tarafları korur.
Karar kesinleşmeden yapılan işlemler
Boşanma kararı kesinleşmeden nüfus kaydı değişmez ve protokole dayalı devirlerin bir kısmı işleme alınmaz. Bu nedenle kesinleşme şerhi alınana kadar yapılacak işlemlerin sırası önceden planlanmalıdır. Aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun uyarınca görevli mahkeme aile mahkemesidir; görevsiz mahkemeye yapılan başvuru zaman kaybettirir.
Bu açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Evlilik süreniz, çocukların yaşı ve malvarlığınızın yapısı protokolün içeriğini değiştirebilir; imzadan önce metni bir hukukçuya inceletmeniz önerilir.