Velayet uyuşmazlıklarında nihai karar aylar sürerken, çocuğun günlük yaşamı beklemez. Bu nedenle TMK'nın koruma önlemlerine ilişkin hükümleri ile HMK'nın geçici hukuki koruma düzeni, aile mahkemelerinin kuruluşuna dair 4787 sayılı Kanun çerçevesinde birlikte işletilir. Aşağıda, geçici tedbir talebinin ne zaman ve nasıl kurulacağı ile usule aykırı bir talebin çocuğun yararına nasıl ters etki yaptığı ele alınmıştır.
Tedbir Talebinin Zamanlaması
Geçici tedbir, dava açılmadan önce, dava dilekçesiyle birlikte veya yargılama sırasında istenebilir. Dava açılmadan alınan tedbirlerde, kanunda öngörülen kısa süre içinde esas davanın açılmaması hâlinde tedbir kendiliğinden kalkar; uygulamada en sık görülen hak kaybı buradan doğar. Bu nedenle tedbir kararı elde edildiği anda, esas dava için son gün takvime işlenmelidir. Fiilî durumun aciliyeti varsa, talebin dilekçenin sonuç kısmında değil, ayrı bir başlık altında gerekçeleriyle sunulması daha etkilidir.
Talebi Somutlaştıran Delil Seti
- Çocuğun okul devam çizelgesi, öğretmen görüşü ve okul değişikliği varsa nedenine ilişkin kayıtlar.
- Sağlık kayıtları, düzenli tedavi gerekiyorsa tedaviye erişimin fiilen kimin tarafından sağlandığı.
- Fiilî bakım düzenini gösteren belgeler: ikamet, çalışma saatleri, bakımda destek olan yakınlar.
- Kişisel ilişkinin engellendiği iddiası varsa, tarihli yazışmalar ve teslim-alma kayıtları.
- Uzman raporu ve sosyal inceleme talebi, en baştan istenerek sürecin uzaması önlenir.
Tedbir Kararına İtiraz ve Kararı Değiştirme
Karşı tarafın dinlenmeden verilen tedbir kararlarına karşı itiraz yolu açıktır ve kısa bir süreye tabidir. Tedbir lehine karar alan taraf açısından da süreç bitmiş sayılmaz: koşullar değiştiğinde tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılması istenebilir. Bu nedenle karar sonrası dönemde, kişisel ilişki günlerinin fiilen nasıl uygulandığına dair düzenli bir kayıt tutulması, ileride yapılacak talebin dayanağını oluşturur.
Usule Aykırı İşlemin Çocuk Yararına Etkisi
Bu dosya türünde usul hatası yalnızca bir gecikme değildir; hâkimin taraflara ilişkin değerlendirmesini de etkiler. Karara aykırı biçimde çocuğu teslim etmemek, tedbir kararı olmaksızın tek taraflı olarak yaşam düzenini değiştirmek veya çocuğu yargılamanın tarafı hâline getirecek beyanlar almak, talep eden aleyhine okunabilir. Doğru yol, fiilî durum yaratmak yerine mahkemeden değişiklik istemektir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Velayet ve kişisel ilişki taleplerinde her dosya çocuğun somut koşullarına göre değerlendirildiğinden, adım atmadan önce aile hukuku alanında hukuki görüş almanız faydalı olur.