Ortak çocuğu bulunan çiftlerin ayrılığında en hassas başlık velayettir. Bu rehber, TMK çerçevesinde velayet düzenlemesini ve anlaşmalı boşanma protokolünün nasıl kurgulanacağını ele alır.
Çocuğun Üstün Yararı İlkesi
Velayete ilişkin her karar, TMK uyarınca çocuğun üstün yararı esasına dayanır. Mahkeme; çocuğun yaşını, alışkanlıklarını, eğitim düzenini, ebeveynlerle olan bağını ve mevcut yaşam koşullarını birlikte değerlendirir. İdrak çağındaki çocuğun görüşünün alınması da bu değerlendirmenin parçasıdır. Velayet bir üstünlük ödülü değil, çocuğun bakımı ve temsili için tanınan bir sorumluluktur.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Olması Gerekenler
Tarafların anlaşarak boşanması halinde, tüm sonuçları düzenleyen bir protokol hazırlanır. Sağlam bir protokolde şu başlıklar net biçimde yer almalıdır:
- Velayetin hangi ebeveynde olacağı,
- Çocukla kişisel ilişkinin (görüşme) gün, saat ve tatil düzeni,
- İştirak nafakasının miktarı ve ödeme biçimi,
- Varsa yoksulluk nafakası ve mal paylaşımı,
- Tazminat talepleri konusunda tarafların iradesi.
Belirsiz veya eksik protokoller, ileride yeni uyuşmazlıklara zemin hazırlar; bu yüzden özellikle kişisel ilişki takvimi somut yazılmalıdır.
Aile Mahkemesinin Denetimi
Protokolü taraflar hazırlasa da, 4787 sayılı Kanun kapsamındaki aile mahkemesi bunu çocuğun yararı yönünden denetler. Hâkim, çocuğun menfaatine uygun bulmadığı düzenlemeleri onaylamayabilir veya değişiklik önerebilir. Bu nedenle protokol, hem tarafların iradesini hem de çocuğun yararını dengeleyecek biçimde kurulmalıdır.
Koşullar Değişirse Velayet Yeniden Düzenlenebilir
Velayet kararı kesin ve değişmez değildir. Ebeveynin yaşam koşullarında, çocuğun ihtiyaçlarında veya kişisel ilişkiyi engelleyen bir durumda önemli değişiklik olması halinde velayetin veya görüşme düzeninin yeniden düzenlenmesi istenebilir.
Kısa Değerlendirme
Velayet ve protokol, çocuğun geleceğini doğrudan etkilediğinden aceleye getirilmemesi gereken konulardır. Her ailenin durumu farklı olduğundan, protokolü imzalamadan önce bir hukukçuyla gözden geçirmeniz önerilir.