Anlaşmalı sürecin en kırılgan parçası velayet ve kişisel ilişki maddeleridir. Taraflar duygusal olarak uzlaşmış olsa bile, protokol metni belirsiz yazıldığında aynı konu birkaç ay sonra yeniden uyuşmazlığa döner. TMK ve HMK çerçevesinde hazırlanan, 4787 sayılı Kanunla kurulan aile mahkemelerinin önüne gelen protokollerde en sık görülen sorun, tarafların anladığı ile metnin yazdığı arasındaki farktır.
Protokolü Çocuğun Yararı Testinden Geçirmek
Hâkim, protokolü tarafların anlaşmasına saygı göstererek inceler; ancak çocuğun yararına aykırı gördüğü düzenlemeyi onaylamak zorunda değildir. Bu nedenle metni yazarken şu soruyu her madde için sormak gerekir: bu düzenleme çocuğun eğitim düzenini, sağlık takibini ve iki ebeveynle bağını sürdürülebilir kılıyor mu? Yalnızca yetişkinlerin takvimine göre kurulmuş bir plan, uygulanabilirlik açısından zayıf kalır.
Belirsiz Yazımın Somut Sonuçları
- Kişisel ilişki günlerinin saat ve teslim yeri belirtilmeden yazılması
- Tatil ve özel gün dönüşümlerinin hiç düzenlenmemesi
- Eğitim ve sağlık giderlerinin kim tarafından karşılanacağının açık bırakılması
- Yurt içi veya yurt dışı seyahatte izin usulünün belirlenmemesi
- Nafakanın ödeneceği hesabın ve ödeme gününün yazılmaması
Anlaşmayı Kayda Bağlamak
Velayet ve kişisel ilişki uyuşmazlıkları sonradan gündeme geldiğinde, tarafların fiilen nasıl davrandığı önem kazanır. Bu yüzden ödemelerin banka üzerinden yapılması, teslim ve tesliminden kaçınma durumlarının tarihli biçimde kayıt altına alınması, iletişimin yazılı kanaldan sürdürülmesi ileride ispat sorununu büyük ölçüde çözer. Sözlü mutabakatla yapılan değişiklikler, taraflardan biri itiraz ettiğinde ispatlanamaz hâle gelir.
Sonradan Değişiklik Talep Etmek
Protokol kesinleştikten sonra da koşullar değişirse velayet ve kişisel ilişki düzenine ilişkin yeni talepte bulunmak mümkündür. Ancak burada ispat yükü değişikliği isteyen taraftadır: okul değişikliği, sağlık durumu, çalışma düzeninin dönüşmesi gibi olgular belgeyle ortaya konmalıdır. Bu nedenle ilk protokolün yazımı kadar, uygulama dönemine ait kayıtların düzenli tutulması da stratejik önem taşır.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi tarif eder; çocuğun yaşı, tarafların yaşadığı yer ve dosyadaki özel koşullar düzenlemeyi baştan değiştirebilir. Protokol metnini imzalamadan önce aile hukuku alanında çalışan bir hukukçuya inceletmek faydalı olacaktır.