Miras bırakanın ölümüyle birlikte mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti doğar ve bu ortaklık, mirasçılar isteseler de istemeseler de kendiliğinden kurulur. Ortaklığın giderilmesi talebine giden yolda ilk kritik eşik ise davanın kendisi değil, TMK'nın mirasın reddi için öngördüğü üç aylık süredir. Bu süre geçtikten sonra terekenin borç yapısı, paylaşım stratejisini tamamen değiştirir.
Paylaşımı Konuşmadan Önce Cevaplanacak Soru
Tereke borca batık mı? Bu soru cevaplanmadan yapılan her paylaşım planı eksik kalır. Mirasın reddi için tanınan üç aylık süre, yasal mirasçılar bakımından kural olarak ölümün öğrenildiği andan itibaren işler. Süre içinde ret yapılmadığında miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır ve mirasçılar terekenin borçlarından sorumlu hale gelir. Bu nedenle terekenin aktif ve pasif kalemleri ilk haftalarda çıkarılmalıdır.
Elbirliği Mülkiyetinden Paylı Mülkiyete
Elbirliği mülkiyeti sürdükçe mirasçılar taşınmaz üzerinde tek başlarına tasarrufta bulunamaz. Uygulamada iki yol izlenir: mirasçılar anlaşarak ortaklığı paylı mülkiyete çevirebilir ya da ortaklığın giderilmesi talebiyle mahkemeye başvurulabilir. İkinci yolda HMK usulü işler ve tüm mirasçıların davada yer alması zorunludur; eksik taraf teşkili dosyayı esasa girmeden bekletir.
Hazırlık Kontrol Listesi
- Mirasçılık belgesi ve varsa vasiyetname ya da miras sözleşmesi
- Tereke kapsamındaki taşınmazların güncel tapu kayıtları ve takyidat durumu
- Banka hesapları, araç kayıtları, şirket payları ve alacak kalemleri
- Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler ve bunların tarihleri
- Terekeye ilişkin ödenmemiş borç, vergi ve masraf kalemleri
Tenkis ve Muvazaa İddiaları Ayrı Takvimdedir
Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalara yönelik iddialar, ortaklığın giderilmesi davasının içinde çözülmez; kendi usulü ve kendi süresi olan ayrı davalara konudur. Saklı payın zedelendiği düşünülüyorsa bu talep zamanında ve ayrı olarak ileri sürülmelidir. Aksi halde ortaklık giderilir, ancak paylaşımın dayandığı temel tartışmalı kalır.
Adım Sırası
- Ölüm tarihi ve öğrenme tarihi belgelenerek ret süresi hesaplanır.
- Terekenin aktif ve pasif dökümü çıkarılır; borca batıklık değerlendirilir.
- Mirasçılar arasında anlaşmalı paylaşım imkânı ölçülür.
- Anlaşma sağlanamazsa taraf listesi ve adresler eksiksiz hazırlanarak dava yolu seçilir.
- Ayrı dava gerektiren talepler için ikinci bir takvim kurulur.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Mirasçı sıfatı, ölüm tarihi ve terekenin yapısı süre hesabını doğrudan etkilediğinden, özellikle ret süresi konusunda gecikmeden bir hukukçuya danışmanız önemlidir.