Terekede bulunan taşınmaz veya taşınırlar üzerindeki ortaklık, mirasçılar paylaşımda anlaşamadığında ortaklığın giderilmesi davasıyla sona erdirilir. Bu dosyalarda sonucu çoğu zaman esas tartışma değil, davanın nerede açıldığı ve payların hangi belgelerle ortaya konduğu belirler. Aşağıda konu, görev ve yetki dizilimi ile eksik belge nedeniyle doğan kayıplar üzerinden ele alınmaktadır.
Görev ve Yetki: Birbirine Karıştırılan İki Soru
Ortaklığın giderilmesi istemleri sulh hukuk mahkemesinin görev alanındadır. Görev kuralı kamu düzenine ilişkindir; taraflar aksini kararlaştıramaz, mahkeme yargılamanın her aşamasında kendiliğinden dikkate alır. Yetki bakımından ise taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi esas alınır. Tereke birden çok ilde taşınmaz içeriyorsa her taşınmaz için ayrı bir yetki değerlendirmesi gerekir; hepsini tek dilekçede ve tek yer mahkemesinde toplama denemesi, aylar sonra verilen bir yetkisizlik kararıyla sonuçlanabilir.
Payı Belgelemeyen Dosya İlerlemez
Bu davada mahkeme, önce kimin ne oranda hak sahibi olduğunu görmek ister. Aşağıdaki belgelerden biri eksik kaldığında yargılama kesintiye uğrar:
- Mirasçılık belgesi ve güncel nüfus kayıt örneği
- Taşınmazın tapu kaydı ile üzerindeki şerh, haciz ve ipotek durumu
- Kadastro paftası, çap ve varsa yapı kayıt bilgileri
- Tarım arazilerinde bütünlük ve bölünebilirlik verileri
- Terekeye dâhil taşınırlar için zilyetlik ve değer bilgileri
Aynen Taksim mi Satış mı: Delilin Yönü Değişir
Talep aynen taksime yönelikse ispat yükü, taşınmazın bölünmeye elverişli olduğunu ve bölünme sonucunda değerinde önemli bir düşüş yaşanmayacağını göstermeye kayar. Bunun için keşif ve teknik bilirkişi incelemesi belirleyicidir. Satış yoluyla paylaşma isteniyorsa tartışma daha çok değer tespitine ve satış usulüne yoğunlaşır. Dilekçede yalnızca bir seçeneğe kilitlenmek yerine, ikinci seçeneğin de delil altyapısını hazırlamak dosyayı esnek tutar.
Husumet ve Tebligat Zinciri
Paydaşlardan biri dahi davaya dâhil edilmemişse karar uygulanabilir olmaz; bu nedenle mirasçı çevresi baştan eksiksiz kurulmalıdır. Mirasçılardan biri vefat etmişse onun mirasçıları, yurt dışında ise adres araştırması ve tebligat usulü ayrıca planlanmalıdır. Tebligatı geciken tek bir paydaş, tüm duruşma takvimini ötelemeye yeter.
Değerlendirme
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her tereke kendi belge yapısı, taşınmaz niteliği ve paydaş sayısıyla değerlendirilir. Paylaşıma ilişkin adım atmadan önce dosyanızın kayıtlarını hukuki danışmanlık kapsamında incelettirmeniz yerinde olur.