Miras bırakanın ölümüyle terekedeki mallar üzerinde mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti doğar ve bu ortaklık tasfiye edilene kadar hiçbir mirasçı tek başına tasarrufta bulunamaz. TMK bakımından ortaklığın giderilmesi talebi her zaman ileri sürülebilirken, terekeye ilişkin bazı davalar süreye bağlıdır. Bu ayrımın bilinmemesi, hakkın tümüyle kaybına yol açabilir.
Hangi talep süreye bağlı, hangisi değil
- Ortaklığın giderilmesi talebi kural olarak bir süreye bağlı değildir.
- Mirasın reddi, kanunda öngörülen kısa süre içinde yapılmadığında kabul edilmiş sayılma sonucu doğar.
- Tenkis davası, saklı payın ihlalinin öğrenilmesinden itibaren işleyen süre ile her hâlde işleyen üst süreye tabidir.
- Muvazaa iddiasına dayalı tapu iptali ve tescil talepleri bakımından ise böyle bir süre sınırı bulunmaz.
Görev ayrımını en baştan yapmak
Ortaklığın giderilmesi sulh hukuk mahkemesinde görülürken, tenkis ile tapu iptali ve tescil talepleri asliye hukuk mahkemesine aittir. Uygulamada mirasçılar çoğu zaman tek bir dilekçede hem paylaştırma hem de miras bırakanın sağlığında yaptığı devirlerin iptalini ister. Bu talepler farklı görev alanlarına düştüğünden dosyanın bir kısmı görevsizlikle ayrılır ve süreç uzar. Doğru kurgu, hangi talebin öncelikli olduğunu belirleyip sıralamayı ona göre yapmaktır.
Paylaştırmadan önce tespit edilmesi gerekenler
Mirasçılık belgesi, tapu ve banka kayıtları, miras bırakanın son dönemine ait devirler ve varsa vasiyetname ya da miras sözleşmesi bir arada değerlendirilmelidir. Terekenin kapsamı belirlenmeden açılan paylaştırma davaları, eksik taşınmaz nedeniyle yeniden dava açılmasını gerektirir. HMK bakımından delillerin dilekçeler aşamasında bildirilmesi gerektiğinden, bu tespitin dava açılmadan önce tamamlanması önem taşır.
Yanlış mercie başvurunun süreye etkisi
Süreye bağlı bir talep görevsiz mahkemeye açıldığında, dava tarihinin korunup korunmadığı ayrı bir tartışma doğurur ve mirasçı bu tartışmayı öngöremeyeceği bir aşamada karşısında bulur. Özellikle tenkis talebinde, sürenin dolmasına yakın açılan ve görevsizlikle sonuçlanan bir davanın telafisi güçtür. Bu nedenle talebin niteliği, dilekçe yazılmadan önce netleştirilmelidir.
Kapanış
Miras dosyaları, aile içi geçmiş ile tapu kayıtlarının birlikte okunmasını gerektirir. Buradaki bilgiler genel çerçevedir; kendi tereke yapınıza göre hangi davanın önce açılacağının değerlendirilmesi için hukuki destek alınması yerinde olur.