Miras yalnızca malvarlığını değil, borçları da devreder. TMK, mirasçıya bu yükü kabul edip etmeme konusunda karar verecek bir süre tanır; ancak süre kısa ve sessizdir. Reddi miras için öngörülen üç aylık süre, hiçbir bildirim yapılmasa dahi kendiliğinden işler ve dolduğunda mirasın kayıtsız şartsız kabul edildiği sonucu doğar. Bu rehber, süreyi doğru saymak ve kararı bilinçli vermek için izlenecek adımları anlatıyor.
Sürenin Başlangıcı Herkes İçin Aynı Değildir
- Yasal mirasçılar için süre, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini ispat etmedikçe murisin ölümünü öğrendikleri tarihten işler.
- Vasiyetname ile atanmış mirasçılar bakımından süre, tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihte başlar.
- Önceki mirasçının reddi hâlinde sonraki mirasçı için süre, ret öğrenildiğinde işlemeye başlar.
- Koruma önlemi olarak terekenin defterinin tutulması hâlinde süre farklı işler.
Ret Beyanından Önce Yapılmaması Gerekenler
Mirası reddetmeyi düşünen kişinin en riskli davranışı, terekeye sahiplenir gibi hareket etmesidir. Murisin banka hesabından para çekmek, taşınmazı kiraya vermek, aracı satmak ya da alacaklıya tereke adına ödeme yapmak zımni kabul sayılabilir. Bu tür işlemler yapıldıktan sonra verilen ret beyanı, çoğu zaman sonuç doğurmaz. Cenaze giderleri gibi olağan ve zorunlu harcamalar ise bu kapsamda değerlendirilmez.
Hükmen Ret: Süreye Bağlı Olmayan Yol
Ölüm tarihinde murisin ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır. Bu durumda üç aylık süre kaçırılmış olsa dahi, terekenin borca batık olduğunun tespiti istenebilir. Alacaklının açtığı bir takip veya dava üzerine de bu durum ileri sürülebilir. Ancak burada da sahiplenici davranışlardan kaçınılmış olması aranır.
Ret Sonrası Zincir
- Ret, sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır ve kayıtsız şartsız olmalıdır.
- Reddeden mirasçı miras dışı kalır; miras payı, o kişi murisken ölmüş gibi hesaplanarak altsoya veya diğer mirasçılara geçer.
- Bu nedenle ret kararı aile içinde tek başına verilmemeli, alt kuşaktaki mirasçılar da bilgilendirilmelidir.
- En yakın mirasçıların tamamının reddi hâlinde tereke, iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.
Karar Öncesi Terekenin Tespiti
Üç ay, çoğu dosyada malvarlığını öğrenmek için dar bir süredir. Bu nedenle mirasçılık belgesi alındıktan sonra tapu, banka, araç ve icra dosyası sorguları eş zamanlı yürütülmelidir. Terekenin gerçek durumunu görmek isteyen mirasçı için resmî defter tutulması talebi ayrı bir imkândır ve bu talebin de kendi süresi vardır. Tereke tespiti ve tedbir talepleri HMK usulüne göre görülür.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; ölüm tarihi, mirasçılık sıfatı ve yapılan işlemler sonucu değiştirebilir. Süre kısa olduğundan, terekeyi değerlendirirken bir hukukçudan destek almanız yerinde olacaktır.