Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar, saklı paylı mirasçıların hakkını zedeleyecek ölçüye ulaştığında tenkis gündeme gelir. Bu davanın en belirleyici özelliği, esasa ilişkin haklılığın tek başına yetmemesi; talebin belirli süreler içinde ileri sürülmüş olmasının aranmasıdır.
Önce Tereke Tablosu, Sonra Talep
Tenkis hesabı, terekenin gerçek büyüklüğü bilinmeden yapılamaz. Bu nedenle ilk iş, miras bırakanın ölüm tarihindeki malvarlığı ile sağlığında yaptığı devirlerin ayrı ayrı listelenmesidir. Taşınmaz devirleri, banka hesaplarındaki hareketler, şirket pay devirleri ve sigorta ödemeleri farklı başlıklarda toplanmalıdır. Bu tablo çıkarılmadan yazılan dilekçe, çoğu zaman eksik talep sonucunu doğurur.
Hangi Kazandırmalar Hesaba Katılır
- Ölüme bağlı tasarruflar: vasiyetname ve miras sözleşmeleriyle yapılan kazandırmalar.
- Sağlararası karşılıksız kazandırmalar: bağışlamalar ve bağışlama niteliğindeki devirler.
- Görünüşte satış olan ancak bedeli ödenmemiş devirler: burada muris muvazaası tartışması ayrıca doğar.
- Denkleştirmeye tabi kazandırmalar: mirasçılara yapılan ve iadesi gereken kalemler.
Tenkis mi, Muvazaa mı?
Uygulamada iki dava sıkça karıştırılır. Muvazaa iddiasında işlemin baştan geçersizliği savunulur ve talep tüm mirasçılar yararına sonuç doğurur. Tenkis ise geçerli bir kazandırmanın saklı payı aşan kısmının indirilmesini ister. İkisi arasındaki tercih, elde edilecek sonucun kapsamını ve ispat yükünü değiştirir; gerektiğinde talepler kademeli olarak ileri sürülür.
Süre Neden Kritik
Tenkis talebi, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesine bağlı bir süreye ve ayrıca tasarrufun türüne göre işleyen daha uzun bir üst süreye tabidir. Öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği çoğu dosyada tartışmalıdır; bu nedenle tapu kaydının ne zaman incelendiği, vasiyetnamenin ne zaman açılıp okunduğu ve tebliğ tarihleri belgeyle gösterilebilmelidir. Süre def’i olarak ileri sürüldüğünde tartışma doğrudan bu tarihler üzerinden yürür.
Paylaşımı Fiilen Yürütmek
- Mirasçılık belgesi alınır ve mirasçı sıfatları netleştirilir.
- Terekenin korunmasına yönelik tedbirler değerlendirilir.
- Taşınmazlar için tapu kaydına şerh talebi gündeme getirilir.
- Tenkis talebiyle birlikte, gerektiğinde ortaklığın giderilmesi planı hazırlanır.
- Değer tespiti için gerekli belgeler keşif öncesinde tamamlanır.
Mirasın reddi, denkleştirme ve tenkis talepleri birbirini etkileyen kararlardır; birini kullanmak diğerinin sonucunu değiştirebilir. Bu yazı genel bir yol haritası sunar. Terekenizin yapısına göre farklı bir sıralama gerekebileceğinden, adım atmadan önce belgelerinizle birlikte hukuki destek almanız yerinde olur.