Miras dosyalarında sıkça karşılaşılan bir hata, terekeyle ilgili farklı kurumların sürelerinin birbirine karıştırılmasıdır. Üç aylık süre tenkis davasının değil, mirasın reddinin süresidir. Bu rehber, saklı payı zedelenen mirasçının takvimini doğru kurmasına odaklanır ve usule aykırı işlem riskini azaltacak kontrolleri sıralar.
Üç Ay Hangi Kuruma Aittir
Türk Medeni Kanunu, yasal mirasçılar bakımından mirasın reddi süresini mirasbırakanın ölümünü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren üç ay olarak belirlemiştir. Bu süre reddin, tenkisin değil şartıdır. Red süresi geçtikten sonra mirasçı sıfatı kesinleşir ve terekedeki borçlar bakımından sonuçları doğar. Tenkis ise saklı payı zedelenen mirasçının, mirasbırakanın sağlığında yaptığı tasarrufların indirilmesini istediği ayrı bir davadır ve kendi süre rejimine tabidir.
Tenkiste İşleyen İki Ayrı Süre
Tenkis davası, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl içinde açılmalıdır. Bu sürenin yanı sıra, vasiyetnameler bakımından vasiyetnamenin açıldığı tarihten, diğer tasarruflar bakımından ise mirasın açılmasından itibaren işleyen daha uzun bir süre bulunur. Kısa süre kaçırıldığında uzun sürenin varlığına güvenilmesi hatalıdır; ikisi birlikte aranır. Öğrenme tarihinin ispatı çoğu dosyada asıl tartışma konusudur; bu nedenle tapu kaydının çıkarıldığı tarih, veraset ilamının alındığı tarih ve yazışmalar dosyaya konulmalıdır.
Def i Yoluyla İleri Sürme İhtimali
Süre geçmiş olsa dahi, tenkis iddiası bazı hâllerde savunma yoluyla ileri sürülebilir. Kendisine karşı bir talep yöneltilen saklı paylı mirasçının, aynı iddiayı def i olarak ileri sürmesi mümkündür ve bu yol süreye tabi değildir. Ancak bu, dava açma imkânının kaybını tümüyle telafi etmez; def i yalnızca yöneltilen talebin sınırında sonuç doğurur.
Hesap İçin Toplanacak Belgeler
- Veraset ilamı ve mirasçılık belgesindeki pay oranları
- Mirasbırakanın ölüm tarihinden geriye doğru tapu ve araç kayıt hareketleri
- Banka hesap özetleri ile önemli tutarlı devir ve bağışlamalar
- Vasiyetname, miras sözleşmesi ve varsa açılma tutanağı
- Denkleştirmeye tabi kazandırmalara ilişkin belgeler
Kapanış
Tenkis hesabı teknik bir çalışmadır ve terekenin ölüm anındaki durumuna göre yapılır; bu nedenle kayıt toplama işi dava dilekçesinden önce tamamlanmalıdır. Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Tasarrufun türü, öğrenme tarihi ve terekenin yapısı sonucu değiştirebileceğinden, süre işlemeye başlamışken bir hukukçuyla görüşülmesi yerinde olur.