Tenkis, mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmaların saklı paylı mirasçıların hakkını zedelediği hallerde gündeme gelir. TMK'nın mirasa ilişkin hükümleri ile HMK'nın usul kuralları birlikte işlediğinden, hesap doğru yapılsa bile usul adımları eksik yürütüldüğünde talep sonuçsuz kalabilir. Bu rehber, tenkis dosyalarında en çok tekrarlanan usul ve delil zafiyetlerini önlemeye odaklanıyor.
Saklı Pay Hesabının Girdileri
Tenkis talebi, tereke mevcudunun soyut bir tahmine göre değil, kalemler halinde kurulmasını gerektirir. Hesaba girecek unsurlar genel olarak şunlardır: ölüm anındaki mevcut malvarlığı, terekeden çıkacak borçlar ve cenaze giderleri, sağlararası kazandırmalar ve denkleştirmeye tabi olabilecek devirler. Bu kalemler ayrı ayrı belgelendirilmediğinde, dilekçedeki rakam savunulabilir olmaktan çıkar. Özellikle taşınmaz devirlerinde satış görünümlü işlemlerin gerçekte bağış niteliği taşıyıp taşımadığı ayrı bir inceleme konusudur ve bu iddia baştan açıkça yazılmalıdır.
Talebin Zamanı
Tenkis talebinde süre, mirasbırakanın ölümünden değil, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği andan itibaren işlemeye başlar. Uygulamadaki en yaygın hata, bu öğrenme anının belirsiz bırakılması ve dosyaya hiçbir tarih dayanağı konulmamasıdır. Vasiyetnamenin açılıp okunduğu tarih, tapu kaydının çıkarıldığı tarih veya banka bilgisinin edinildiği tarih gibi somut anlar belgeye bağlanmalıdır. Süre tartışmasının karşı taraftan geleceği baştan varsayılmalı ve buna cevap hazır tutulmalıdır.
Terekeye Ait Bilgiye Erişim
- Tapu ve trafik kayıtlarının mirasçı sıfatıyla talep edilmesi
- Banka hesap hareketlerine ilişkin taleplerin dosya üzerinden yürütülmesi
- Şirket ortaklığı varsa pay defteri ve ortaklık kayıtlarının istenmesi
- Kazandırma tarihindeki değer ile ölüm tarihindeki değerin ayrı ayrı tespiti
- Bilirkişi incelemesi gerekecek kalemlerin önceden işaretlenmesi
Dava Öncesi Kontrol Tablosu
- Tüm mirasçılar tespit edildi mi, taraf teşkili eksiksiz mi
- Talep, tenkis ile muris muvazaası iddiası arasında net biçimde konumlandırıldı mı
- Değer tespitine esas alınacak tarih dilekçede açıkça belirtildi mi
- Kazandırmaların sırası, tenkisin hangi kazandırmadan başlayacağını gösterecek şekilde dizildi mi
- Karşı tarafın denkleştirme veya rıza savunmasına cevap hazırlandı mı
Kapanış Notu
Tenkis dosyaları, aile içi belgelerin dağınıklığı nedeniyle çoğu zaman uzun sürer; bu sürenin büyük bölümü baştan yapılabilecek bir belge envanteriyle kısaltılabilir. Mirasbırakanın işlemleri her ailede farklı bir örüntü taşıdığından, kendi dosyanızdaki kazandırmalar üzerinden ayrıntılı bir hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.