Miras bırakanın ölümünden sonra ortaya çıkan uyuşmazlıklarda en çok kaybedilen şey delil değil, süredir. Vasiyetname söz konusu olduğunda saklı payı zedelenen mirasçının önünde birbirinden farklı yollar ve birbirine karışan takvimler bulunur. TMK ve HMK ekseninde ilerleyen bu değerlendirme, mahfuz pay tartışmasını süre riski üzerinden ele alır.
Saklı Payın Zedelenip Zedelenmediği Nasıl Ölçülür
Tenkis talebinin ön koşulu, terekenin doğru hesaplanmasıdır. Ölüm anındaki malvarlığına, sağlararası kazandırmalar ve denkleştirmeye tabi değerler eklenerek bir hesap oluşturulur; borçlar düşülür. Bu hesap yapılmadan ileri sürülen talepler çoğu zaman miktar yönünden belirsiz kalır ve dosyanın seyrini uzatır. Tapu kayıtları, banka hareketleri ve şirket pay defteri gibi kaynaklar bu aşamada birlikte istenmelidir.
Vasiyetnamenin Açılması ve Takvimin İşlemeye Başlaması
Vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesinde açılıp okunması ve ilgililere tebliği, sürelerin işlemesi bakımından dönüm noktasıdır. Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıllık, her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren on yıllık süreye tabidir. Vasiyetnamenin iptali talebi ise ayrı bir dava türüdür ve kendi bir yıllık süresini taşır.
Tenkis mi İptal mi: Yol Seçiminde Usul Riski
Ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya şekil eksikliği iddiası iptal davasının konusudur; saklı payın aşılması ise tenkisin. İki talebi birbirinin yerine kullanmak, doğru olan yolun süresini kaçırmaya yol açabilir. Uygulamada terditli talep kurulması sık görülse de, her talebin dayanağının ayrı ayrı gösterilmesi gerekir.
Dosya Kurulurken Kontrol Edilecekler
- Mirasçılık belgesi ve tereke kayıtlarının güncel örnekleri
- Vasiyetnamenin açılma tutanağı ve tebliğ tarihleri
- Ölümden önceki devir ve bağışlamaların tarih sırasıyla listelenmesi
- Muvazaa iddiası varsa buna ilişkin ödeme ve bedel delilleri
- Talebin saklı pay oranına göre sayısallaştırılması
Miras dosyalarında aile içi bilgi akışı gecikmeli olduğu için sürelerin farkına varılması da gecikir. Somut olayda hangi yolun ve hangi takvimin geçerli olduğunun, belgeler görülerek değerlendirilmesi gerekir.