Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar saklı paylı mirasçıların hakkını zedeliyorsa gündeme gelen talep tenkistir. TMK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu süreçte mirasçıların en çok zorlandığı nokta, farklı taleplerin farklı sürelere bağlı olmasıdır. Mirasın reddi için tanınan üç aylık süre ile tenkis davasının hak düşürücü süresi birbirinden bağımsız işler; biri kaçırıldığında diğerinin kullanılması her zaman mümkün olmaz.
Terekeyi Görünür Kılmak
Tenkis hesabı, ancak terekenin gerçek büyüklüğü bilindiğinde yapılabilir. Bu nedenle ilk adım, mirasçılık belgesinin alınması ve tereke kalemlerinin tespitidir. Tapu kayıtları, banka hesapları, şirket payları, araç kayıtları ve sağlığında yapılan devirlere ilişkin kayıtlar bir arada incelenmelidir. Kayıtlara ulaşmakta güçlük varsa terekenin tespitine yönelik talepler ayrıca değerlendirilir.
Tenkis mi, Muris Muvazaası mı
- Devir gerçekten yapılmış ancak saklı payı zedeliyorsa tenkis gündeme gelir
- Devir görünüşte satış, gerçekte bağış niteliğindeyse muvazaa iddiası ileri sürülebilir
- İki talep birlikte, kademeli biçimde ileri sürülebilir
- Her iki iddianın ispat araçları ve süre rejimi farklıdır
Bu ayrım dosyanın en kritik teknik kararıdır; yanlış nitelendirme, esasa girilmeden sonuç alınamamasına yol açabilir.
Aile İçi Anlaşmanın Avantaj ve Sınırları
- Tereke paylaşımı üzerinde anlaşma, yargılamanın uzun sürecini ortadan kaldırır.
- Taşınmaz devri içeren anlaşmalar için geçerlilik şekline uyulması zorunludur.
- Mirasçılardan biri katılmazsa, yapılan paylaşım ona karşı ileri sürülemez.
- Anlaşma öncesinde terekenin borçları da hesaba katılmalıdır.
Değer Tespiti Neden Belirleyici
Tenkis hesabında kazandırmanın hangi tarihteki değerinin esas alınacağı sonucu doğrudan etkiler. Taşınmazlarda değer artışı yüksek olduğundan, tarafların üzerinde anlaştığı rakam ile bilirkişi değerlendirmesi arasında ciddi fark çıkabilir. Bu nedenle anlaşma öncesinde bağımsız bir değerleme yaptırmak, masadaki teklifi anlamlı kılar.
Zamanı Kaybetmemek İçin Kontrol Listesi
Ölüm tarihi, kazandırmanın öğrenildiği tarih, mirasçılık belgesinin alındığı tarih ve varsa vasiyetnamenin açıldığı tarih tek bir çizelgede tutulmalıdır. Bu tarihler süre hesabının dayanağıdır ve sonradan tartışma çıktığında ispat yükünü hafifletir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Miras dosyalarında tarafların sayısı, kazandırmaların niteliği ve tereke yapısı sonucu değiştirdiğinden, talep yolunu belirlemeden önce hukuki destek almanız önerilir.