Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar, saklı paylı mirasçıların hakkını zedeleyecek boyuta ulaştığında tenkis gündeme gelir. Bu davada iki ayrı zorluk aynı anda karşımıza çıkar: kazandırmanın niteliğinin ispatı ve dava hakkının süresi içinde kullanılması. Aşağıda TMK ve HMK çerçevesinde bu iki başlık birlikte ele alınıyor.
Önce Terekeyi Görünür Kılmak
Tenkis hesabı, terekenin gerçek büyüklüğü bilinmeden yapılamaz. Bu nedenle dava hazırlığının ilk adımı, miras bırakanın ölüm anındaki malvarlığı ile sağlığında yaptığı devirlerin birlikte listelenmesidir.
Toplanması gereken kayıtlar
- Veraset ilamı ve mirasçılık belgesi
- Miras bırakana ait taşınmazların tapu kayıtları ve devir geçmişi
- Banka hesap hareketleri ve ölüm tarihine yakın dönemdeki aktarımlar
- Şirket ortaklık payları ve pay devrine ilişkin kayıtlar
- Varsa vasiyetname, miras sözleşmesi ve bunların açılma tutanakları
- Devirlerde bedel ödendiği iddiası varsa ödemeye ilişkin belgeler
Kazandırmanın Niteliği Tartışması
Uygulamada devirler çoğu kez satış görünümündedir. Bu durumda tartışma, işlemin gerçekte karşılıksız bir kazandırma olup olmadığına kayar. Bedelin ödendiğine dair belge bulunmaması, ödenen bedelin taşınmazın değeriyle açık orantısızlığı ve devralanın o tarihte ödeme gücünün bulunmaması gibi olgular birlikte değerlendirilir. Bu nedenle dilekçede her devir ayrı ayrı ele alınmalı ve her biri için ayrı bir olgu dizisi kurulmalıdır.
Süre: En Sık Kaybedilen Nokta
Tenkis davası hakkı süresiz değildir ve sürenin başlangıcı saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesiyle bağlantılıdır. Uygulamada en sık görülen kayıp, mirasçıların aile içi görüşmelerin sonuçlanmasını beklemesi ve bu sırada sürenin işlemesidir. İkinci sık görülen durum ise başka bir dava açılmışsa tenkis hakkının da korunduğu varsayımıdır; farklı taleplerin süreleri ayrı işler. Bu nedenle ölüm tarihi, kayıtların öğrenildiği tarih ve her devrin tarihi ayrı sütunlarda tutulmalıdır.
Talebin Kurulma Biçimi
Talep, hangi kazandırmanın hangi ölçüde tenkis edileceğini gösterecek biçimde yazılmalıdır. Hesabın yargılama sırasında netleşeceği durumlarda talebin buna elverişli biçimde açılması ve gerektiğinde artırılabilmesi için usule uygun bir kurgu tercih edilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tereke yapısı ve devirlerin biçimi sonucu önemli ölçüde değiştirir. Kayıtları topladıktan sonra hesabı ve süreyi bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz yerinde olur.