Mirasçılık belgesi elde edildiğinde çoğu kişi sürecin tamamlandığını düşünür. Oysa veraset ilamı yalnızca kimin mirasçı olduğunu ve paylarının oranını gösterir; miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmaların saklı payı zedeleyip zedelemediği sorusu bu belgeyle cevaplanmaz. Saklı payı ihlal edilen mirasçının başvurması gereken yol tenkistir ve bu yol kısa bir takvime bağlıdır.
Veraset İlamının Sınırı
Mirasçılık belgesi sulh hukuk mahkemesinden ya da koşulları varsa noterden alınabilir. Belge, aksi ispat edilinceye kadar geçerli bir karine oluşturur; içeriğinin hatalı olduğunu düşünen ilgili, belgenin iptali için ayrıca dava açabilir. Yabancılık unsuru bulunan veya nüfus kayıtları çelişkili olan terekelerde belgenin noterden değil mahkemeden istenmesi gerekebilir. Belgedeki pay oranları, tenkis hesabının başlangıç noktasıdır.
Saklı Pay Hesabının Kurulması
- Terekenin ölüm anındaki aktif ve pasifi belirlenir; borçlar ve cenaze giderleri düşülür.
- Miras bırakanın sağlığında yaptığı ve tenkise tabi olan kazandırmalar hesaba eklenir.
- Altsoy, eş ve koşulları varsa ana baba bakımından saklı pay oranları uygulanır.
- Tasarruf edilebilir kısım bulunur; bu kısmı aşan kazandırmalar tenkise konu olur.
Başvuru Adımları
- Tapu, banka ve şirket kayıtları üzerinden miras bırakanın devirleri tarih sırasıyla çıkarılır.
- Devirlerin bedelli mi bedelsiz mi olduğu, muvazaa iddiası bulunup bulunmadığı ayrıştırılır; muris muvazaası ile tenkis birbirinden farklı hukuki temellere dayanır ve talep sonuçları da farklıdır.
- Tenkis talebi asliye hukuk mahkemesinde ileri sürülür; terekeye ilişkin özel yetki kuralları gözetilir.
- Değer tespiti için bilirkişi incelemesi talep edilir; taşınmazlarda kazandırma tarihindeki ve ölüm tarihindeki değerler ayrı ayrı gösterilir.
- Terekenin dağıtılması riski varsa ihtiyati tedbir ya da terekenin korunmasına yönelik önlemler ilk dilekçede istenir.
Süre Riski
Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir süreye ve her halükarda vasiyetnamelerin açılmasından yahut miras bırakanın ölümünden başlayan daha uzun bir süreye tabidir. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; geçtikten sonra talep esastan incelenmez. Öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği çoğu dosyada tartışmalı olduğundan, tapu ve banka kayıtlarının ne zaman temin edildiği belgelenmelidir.
Uyarı
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar. Terekenin yapısı, yapılan kazandırmaların niteliği ve mirasçılar arasındaki ilişki sonucu belirgin biçimde etkileyebileceğinden, veraset ilamını aldıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme yaptırmanız önerilir.