Miras hukukunda takvim, duygusal olarak en zor dönemde işlemeye başlar. Ölümün ardından geçen ilk haftalarda alınacak kararlar, hem mirasçıların sorumluluğunu hem de vasiyetnameye karşı ileri sürülebilecek talepleri belirler. Bu rehber, tereke sürecindeki kısa süreleri ve sık yapılan usul hatalarını sıralıyor.
Ölüm Tarihinden İtibaren İşleyen Takvim
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mirasın gerçek reddi için ölümün ve mirasçılık sıfatının öğrenilmesinden itibaren üç aylık bir süre öngörür. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve kaçırıldığında miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır; terekenin borca batık olduğu hallerde sonuç ağırdır. Vasiyet alacaklısı veya atanmış mirasçı için ise takvim, vasiyetnamenin açılıp ilgililere bildirilmesiyle şekillenir. Bu iki takvimi aynı tabloda tutmak, çakışan sürelerin gözden kaçmasını önler.
Vasiyetnamenin Açılması ve Tebliği
- Vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesine teslim edilip açılmasını sağlayın.
- Açılma tutanağının ve ilgililere yapılan tebligatın tarihini kaydedin.
- Vasiyetnamenin türünü belirleyin: resmî, el yazılı veya sözlü vasiyet farklı şekil şartlarına tabidir.
- El yazılı vasiyette tarih, imza ve bütünüyle el yazısı unsurlarını kontrol edin.
- İtiraz düşünülüyorsa, iptal ve tenkis taleplerinin ayrı hukuki sebeplere dayandığını not edin.
İptal ile Tenkisi Karıştırmamak
İptal davası, vasiyetnamenin şekle aykırılık, ehliyetsizlik veya irade sakatlığı nedeniyle geçersizliğini ileri sürer. Tenkis davası ise vasiyetnamenin geçerliliğini kabul eder ancak saklı paya yapılan tecavüzün giderilmesini talep eder. İkisi farklı sürelere ve farklı ispat yüküne tabidir. Uygulamada sıkça görülen hata, saklı pay ihlaline dayanan bir talebin iptal davası olarak açılması ve dolayısıyla dayanağın karşılıksız kalmasıdır. Terditli talep kurgusu bu riski azaltabilir; ancak bu tercih 6100 sayılı HMK'nın dilekçe kuralları çerçevesinde baştan planlanmalıdır.
Terekenin Korunması
- Terekenin tespiti talebiyle malvarlığının ölüm anındaki durumu kayda geçirilebilir.
- Banka hesapları ve tapu kayıtları için mirasçılık belgesi temin edilmelidir.
- Elbirliği mülkiyeti nedeniyle tek başına yapılamayacak işlemler önceden belirlenmelidir.
- Terekeye dahil taşınmazlarda kira geliri varsa, tahsilat ve paylaşım kayıt altına alınmalıdır.
Bilgi Notu
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Sürelerin başlangıcı öğrenme anına bağlı olduğundan her dosyada farklı hesaplanabilir; miras bırakanın ölümünün ardından gecikmeden hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.