Mirasçılık belgesi, terekeye ilişkin hemen her işlemin ön koşuludur; buna karşılık mirasın reddi için tanınan üç aylık süre, belge alınmasını beklemeden işlemeye başlar. TMK ve HMK bakımından bu iki takvimin birlikte yürütülmemesi, geri dönülmesi güç sonuçlar doğurur.
Belgeyi Noterden mi Mahkemeden mi Almalı?
Mirasçılık belgesi kural olarak sulh hukuk mahkemesinden veya noterden istenebilir. Ancak mirasçılar arasında yabancı uyruklu kişi bulunması, nüfus kayıtlarının çelişkili olması ya da soybağına ilişkin bir tartışmanın varlığı halinde noter belge düzenleyemez; bu hallerde doğrudan mahkemeye başvurulması gerekir. Yanlış mercie yapılan talep, reddedilene kadar geçen süreyi tüketir ve ret süresinin sonuna yaklaşılmasına neden olur.
Üç Aylık Ret Süresinin Başlangıcı
Yasal mirasçılar için süre, mirasbırakanın ölümünü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten; atanmış mirasçılar için ise vasiyetnamenin kendilerine bildirilmesinden itibaren hesaplanır. Öğrenme tarihi tartışmalıysa bunu gösteren belgeler dosyanın en kritik parçasıdır. Terekeye ait bir malın kullanılması, borç ödenmesi veya kiraya verilmesi gibi davranışlar mirasın kabulü anlamına gelebileceğinden, süre içinde terekeye elatmamak gerekir.
Ret ile Defter Tutmayı Karıştırmamak
Terekenin borca batık olup olmadığı bilinmiyorsa, doğrudan ret yerine resmi defter tutulmasını istemek daha ölçülü bir adım olabilir. Defter tutma talebi de kısa bir süreye bağlıdır ve talep edildiğinde ret bakımından ayrı bir düzen işler. Bu iki yolu aynı dilekçede birlikte ve seçenekli biçimde talep etmek, mahkemenin talebi belirsiz bulmasına ve eksiklik nedeniyle süre kaybına yol açar.
Belgeye ve Redde İtiraz Yolları
- Payları hatalı gösteren mirasçılık belgesinin iptali ve yenisinin verilmesi istenebilir
- Noterden alınan belgeye karşı da mahkemeye başvurularak düzeltme talep edilebilir
- Alacaklılar, kendilerini zarara uğratmak amacıyla yapılan reddin iptalini isteyebilir
- Ölümü sonradan öğrenen mirasçı bakımından gecikmiş ret talebi değerlendirilebilir
Dosya Hazırlığında Gözden Kaçanlar
Nüfus kayıt örneği, ölüm tutanağı ve varsa vasiyetnamenin tarihi dosyanın omurgasını oluşturur. Taşınmaz kayıtları, banka bakiyeleri ve kredi borçlarına ilişkin bilgiler ise ret kararının ölçülü olup olmadığını gösterir. Tereke ile ilgili icra takipleri sürüyorsa ret talebi ile takip dosyalarındaki süreler aynı takvimde izlenmelidir; aksi halde bir yandan ret istenirken diğer yandan takip kesinleşebilir.
Miras dosyalarında sonuç, kayıtların içeriğine ve öğrenme tarihine göre değiştiğinden bu metin yalnızca yön göstericidir; işlem yapmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla incelemeniz önerilir.