Miras bırakanın ölümüyle birlikte mirasçılar için iki ayrı süreç aynı anda başlar: terekedeki hakların tespiti ve borçlara karşı korunma. TMK ve HMK çerçevesinde bu iki süreç birbirine karıştırıldığında, üç aylık ret süresi farkında olunmadan tüketilebilir.
Mirasçılık Belgesi Ne Sağlar
Veraset ilamı olarak da bilinen mirasçılık belgesi, kimlerin hangi oranda mirasçı olduğunu gösterir. Bu belge tereke üzerindeki tasarruf işlemleri için gereklidir; ancak tek başına terekenin aktif ve pasifini göstermez. Belge alındı diye mirasın kabul edilmiş sayılacağı yönündeki yaygın kanı da doğru değildir; belirleyici olan, mirasçının terekeye ilişkin fiilî davranışlarıdır.
Üç Aylık Süre Ne Zaman Başlar
Mirasın reddi için tanınan üç aylık süre, yasal mirasçılar bakımından mirasçı olduklarını ve miras bırakanın öldüğünü öğrendikleri tarihten; vasiyetname ile atanmış mirasçılar bakımından tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren işler. Süre içinde ret yapılmazsa miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır ve mirasçı terekedeki borçlardan kişisel malvarlığıyla sorumlu hale gelebilir.
Ret Hakkını Düşüren Davranışlar
- Terekedeki taşınır veya taşınmazlara sahiplenerek tasarrufta bulunmak
- Miras bırakanın alacaklarını tahsil edip kişisel hesaba aktarmak
- Olağan yönetim sınırını aşan işlemler yapmak
- Tereke mallarını gizlemek veya kendine mal etmek
Olağan yönetim niteliğindeki cenaze giderleri ve mühürleme gibi koruma işlemleri bu kapsamda değerlendirilmez; ancak sınırın nerede olduğu her olayda ayrı incelenmelidir.
Borca Batık Tereke
- Miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli ise mirasın hükmen reddi gündeme gelir.
- Bu durumda alacaklılara karşı tespit davası yoluyla durumun belirlenmesi istenebilir.
- Terekenin durumu belirsizse resmi defter tutulması talep edilebilir.
- İcra takipleri varsa mirasçılara yöneltilen takiplere süresinde itiraz edilir.
- Diğer mirasçıların tutumu, ret sonrası paylara etkisi bakımından izlenir.
Tereke Tespiti ve Kayıt Toplama
Tapu, banka, sicil ve vergi kayıtlarının toplanması, hem paylaşımın hem ret kararının sağlıklı verilmesini sağlar. Terekeye ilişkin bilgi eksikliği, üç aylık süre içinde karar vermeyi güçleştirdiğinden, tespit taleplerinin süre işlemeye başladığı anda gündeme alınması önemlidir.
Burada verilen bilgiler genel bir çerçevedir. Mirasçılık sıfatı, tereke içeriği ve borç durumu kişiden kişiye değiştiği için, süre işlemeye başladıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki destek alınması yerinde olur.