Miras bırakanın vefatının ardından mirasçıların önünde iki ayrı iş vardır: mirasçılık sıfatını belgelemek ve mirası kabul edip etmeyeceğine karar vermek. İkinci karar kısa bir süreye bağlıdır ve süre geçtiğinde miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır. TMK ve HMK çerçevesinde aşağıda bu üç aylık süre ile uzlaşma ve dava kararı ele alınmıştır.
Mirasçılık Belgesi Nereden Alınır
Mirasçılık belgesi, kural olarak noterden talep edilebilir. Ancak mirasçılar arasında yabancı unsur bulunması, nüfus kayıtlarının belirsiz olması veya mirasçılık sıfatının çekişmeli olması gibi hâllerde sulh hukuk mahkemesine başvurmak gerekir. Belge yalnızca kimlerin mirasçı olduğunu ve paylarını gösterir; malvarlığının kapsamını göstermez. Bu nedenle veraset ilamı alınmış olması, terekenin borca batık olup olmadığı sorusunu yanıtlamaz.
Üç Aylık Ret Süresi Ne Zaman Başlar
Yasal mirasçılar için süre, ölümü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten; vasiyetname ile atanmış mirasçılar için ise tasarrufun kendilerine bildirildiği tarihten itibaren işler. Bu süre hak düşürücü niteliktedir, uzatılması istisnai koşullara bağlıdır. Terekenin defterinin tutulması istenmişse sürenin işleyişi farklılaşır. Mirasçılardan birinin reddi, payın diğerlerine geçmesi sonucunu doğurabileceğinden aile içinde karar birlikte planlanmalıdır.
Envanter Çıkarmadan Karar Vermeyin
- Tapu, araç ve şirket pay kayıtlarının sorgulanması
- Banka hesapları, kredi ve kredi kartı borçlarının tespiti
- Devam eden icra takipleri ile derdest davaların araştırılması
- Kefalet ve teminat ilişkilerinin ortaya çıkarılması
- Vergi ve sosyal güvenlik borçlarının kontrolü
- Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirlerin listelenmesi
Hükmen Ret ve Alacaklılarla İlişki
Miras bırakan ölümü anında ödemeden aciz hâlindeyse, miras reddedilmiş sayılabilir; bu durumda mirasçının ayrıca süre içinde ret beyanında bulunması gerekmeyebilir, ancak alacaklıların takibine karşı bu durumun tespiti istenebilir. Mirasçının terekeye ilişkin işlemler yapması, örneğin taşınmazı kiraya vermesi ya da hesaptan para çekmesi kabul iradesi olarak yorumlanabileceğinden karar verilene kadar tereke mallarına dokunulmaması güvenli yaklaşımdır. Paylaşımda anlaşmazlık varsa, mirasçılar arasında yapılacak yazılı paylaşım sözleşmesi dava yolunu gereksiz kılabilir.
Miras dosyalarında en kritik unsur, sürenin sessizce işlemesidir. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; terekenin borç durumu netleşmeden karar vermek yerine, süre dolmadan bir hukukçudan destek almanız isabetli olur.