Çek ve senet gibi kambiyo senetlerine dayalı uyuşmazlıklarda, bazı hallerde ticari dava şartı (özellikle zorunlu arabuluculuk gibi ön koşullar) gündeme gelir. Konu, TTK / 6102 sayılı Kanun ve borç ilişkisi yönünden TBK çerçevesinde değerlendirilir.
Kambiyo Senedinin Şekil Şartı
Çek ve senedin kambiyo senedi sayılabilmesi için kanunda öngörülen zorunlu unsurları taşıması gerekir. Bir unsurun eksikliği, senedin kambiyo vasfını yitirmesine ve takip yolunun değişmesine yol açabilir. Bu nedenle takip öncesi ilk kontrol, senedin şekil şartlarının tam olup olmadığıdır.
Kontrol Edilecek Unsurlar
- Senet üzerindeki zorunlu kayıtların tamlığı
- Düzenleme ve vade tarihlerinin doğruluğu
- İmza ve keşideci bilgisinin uygunluğu
- Ciro zincirinin kesintisizliği
Ticari Dava ve Ön Koşul
Taraflar arasındaki ilişki ticari nitelikteyse, bazı alacak talepleri için dava açmadan önce arabuluculuk gibi bir dava şartının yerine getirilmesi gerekebilir. Bu ön koşulun atlanması, davanın usulden sonuçsuz kalmasına yol açar. Bu nedenle alacağın niteliği ve tarafların sıfatı baştan değerlendirilmelidir.
Kambiyo Takibi ile Genel Yol Ayrımı
Senet kambiyo vasfını taşıyorsa özel takip yolları gündeme gelebilir; taşımıyorsa alacak, genel hükümlere göre talep edilir. Bu ayrımın erken yapılması, süre ve masraf kaybını önler.
Takip Öncesi Sıralama
- Senedin kambiyo vasfı ve şekil şartları denetlenir.
- İlişkinin ticari olup olmadığı belirlenir.
- Gerekiyorsa dava şartı ön koşulu tamamlanır.
- Uygun takip veya dava yolu seçilir.
Kambiyo senetlerine dayalı uyuşmazlıklar şekil şartlarına sıkı bağlıdır ve her senedin durumu farklıdır. Somut olayda doğru takip yolunu belirlemek için hukuki değerlendirme almak faydalı olacaktır.