Kambiyo senetlerine dayalı takipler, icra hukukunun en dar zaman aralıklarında yürüyen alanlarındandır. Bir çek veya bononun takibe konulmasıyla birlikte borçlu tarafında hem imzaya ve borca itiraz hem de yetki itirazı bakımından kısa bir pencere açılır. Türk Ticaret Kanunu ile Türk Borçlar Kanunu maddi çerçeveyi kurarken, usul takvimini icra ve iflas mevzuatı belirler. Bu rehber, çek-senet uyuşmazlıklarında yetki boyutunu süre riski ekseninde ele alır.
Yetki İtirazının Neden Ertelenemeyeceği
Yetki itirazı, esasa ilişkin savunmalardan önce ve onlarla birlikte ileri sürülmesi gereken bir usul itirazıdır. Sonraki aşamalarda hatırlanan bir yetki iddiası, çoğu zaman süresinde ileri sürülmediği gerekçesiyle sonuç doğurmaz. Kambiyo takiplerinde ödeme emrine itiraz süresi genel takiplere göre daha kısa tutulduğundan, borçlu tarafın ilk hafta içinde hem yetkiyi hem borcun esasını değerlendirmesi gerekir. Bu değerlendirme yapılırken senedin düzenlenme yeri, ödeme yeri, borçlunun yerleşim yeri ve sözleşmede yetki kaydı bulunup bulunmadığı birlikte incelenmelidir.
Hangi İcra Dairesi Yetkilidir?
Yetki, senedin türüne ve taraflar arasındaki ilişkiye göre birden fazla noktada doğabilir. Borçlunun yerleşim yeri ile senedin ödeme yeri farklıysa, alacaklı bu seçeneklerden birini kullanmış olabilir. Tacirler arasında düzenlenen bir yetki sözleşmesi varsa, bu sözleşmenin geçerliliği ve kapsamı ayrıca tartışılır. Yetki itirazında bulunulurken yalnızca mevcut dairenin yetkisiz olduğunu söylemek yeterli değildir; yetkili olduğu iddia edilen dairenin de açıkça gösterilmesi gerekir. Bu gösterim yapılmadığında itiraz şeklen eksik kalabilir.
Ödeme Emri Sonrası İlk Hafta
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebliğ biçimi belgeyle sabitlenir.
- Takip dosyasından senedin aslına ilişkin bilgiler ve takip talebinin dayanağı incelenir.
- İmza inkârı gündeme gelecekse bunun ayrı ve açık biçimde belirtilmesi gerektiği not edilir.
- Yetki itirazı, esasa ilişkin itirazlarla aynı dilekçede ve doğru sırayla kurgulanır.
- İtirazın takibi durdurup durdurmadığına göre haciz riskine karşı ikinci plan hazırlanır.
Süre ile Birleşen Riskler
- Tebligatın işyeri adresine yapılıp muhataba geç ulaşması
- İtiraz dilekçesinin süresinde verilip harç veya eklerinin eksik bırakılması
- Yetkili daire gösterilmeden yapılan itirazın sonuçsuz kalması
- Şirketlerde yetkili imzanın geç toplanması nedeniyle son güne sıkışma
- Yetki itirazı kabul edilse dahi dosyanın yeni daireye gönderilmesi için gereken talebin unutulması
Alacaklı Tarafın Bakışı
Alacaklı bakımından da yetki bir zaman meselesidir. Baştan tartışmalı bir daire seçilmesi, takibin aylarca yetki tartışmasıyla oyalanmasına ve bu arada borçlunun malvarlığını elden çıkarmasına yol açabilir. Senedin unsurlarının tam olup olmadığı, ciro zincirinin kesintisizliği ve ibraz kayıtları takip açılmadan önce kontrol edildiğinde, sonraki aşamada karşılaşılacak itirazların çoğu önlenebilir.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve sunar; senedin türü, tarafların sıfatı ve tebligat biçimi süre ve yetki sonuçlarını değiştirebilir. Somut takip dosyanız için ayrıca hukuki destek almanız uygun olacaktır.