Ortaklar arasındaki bir anlaşmazlık çoğu zaman sessiz başlar: genel kurul çağrısının usulsüz yapılması, defterlerin incelemeye açılmaması, yönetim kurulunun bilgi taleplerini yanıtsız bırakması. Sorun görünür hale geldiğinde ise şirket bakımından geri döndürülmesi güç işlemler çoktan yapılmış olabilir. Bu nedenle TTK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesinde yürütülen şirket içi uyuşmazlıklarda ihtiyati tedbir, dava dilekçesinden önce planlanması gereken bir adımdır.
Saat Ne Zaman Başlar?
Şirketler hukukunda sürelerin başlangıcı çoğunlukla bir olaya bağlanır: kararın alındığı toplantı tarihi, toplantıya katılmayan ortak bakımından kararı öğrenme anı, tescil ve ilan tarihi. Bu üç tarih birbirinden farklı olabilir ve dosyada hangisinin esas alınacağı tartışmalıysa, en erken tarihe göre plan yapmak güvenli yaklaşımdır. Toplantıya katılan ortağın muhalefetini tutanağa geçirtmesi ise sonraki aşamanın dayanağını oluşturur; tutanakta kaydı bulunmayan bir itirazın sonradan ispatı ciddi biçimde zorlaşır.
Tedbir Talebi ile Esas Davanın Ayrı Takvimleri
Uygulamada en sık karşılaşılan hata, ihtiyati tedbirin esas davanın uzantısı sanılmasıdır. Oysa bunlar birbirini besleyen ama ayrı ritimleri olan iki hattır:
- Dava öncesi alınan tedbir kararı, kanunda öngörülen kısa süre içinde esas dava açılmazsa kendiliğinden ortadan kalkar.
- Tedbire itiraz ve teminat konuları, esas davanın esasına girilmeden önce sonuçlanır.
- Genel kurul kararının iptali gibi taleplerde dava açma süresi hak düşürücü niteliktedir; tedbir alınmış olması bu süreyi durdurmaz.
Hak Düşürücü Süre Kaçarsa Elde Ne Kalır?
Süre kaçırıldığında dosya tümüyle bitmez, ancak talep türü değişir ve ispat yükü ağırlaşır. Butlan (yokluk veya mutlak geçersizlik) iddiası süreye bağlı olmasa da çok daha dar bir alanı kapsar; sorumluluk ve tazminat talepleri ise zararın miktarını ispat yükünü ortağa yükler. Yani süre kaybı, hızlı ve kesin sonuç veren yoldan, yavaş ve ispatı güç bir yola geçiş anlamına gelir.
Uygulanabilir Bir Plan Nasıl Kurulur?
- Toplantı tarihi, tescil tarihi ve öğrenme tarihini tek tabloda karşılaştırın; en erken tarihi ana takvime yazın.
- Yaklaşan yönetim işlemlerini (pay devri, sermaye artırımı, taşınmaz satışı) ayrı bir sütunda izleyin; tedbirin aciliyeti buradan doğar.
- Tedbir dilekçesinde yaklaşık ispat için hangi belgelerin sunulacağını önceden listeleyin: tutanak, pay defteri örneği, yazışmalar, ticaret sicil kayıtları.
- Teminat ihtimalini bütçeleyin; teminatın yatırılmaması kararın uygulanmasını geciktirir.
- Tedbir kararı sonrası esas dava için son günü, karar tarihinden itibaren geriye doğru işaretleyin.
Süre Kaybının Görünmez Kaynağı
Şirket uyuşmazlıklarında süre çoğunlukla dikkatsizlikten değil, iç yazışmaların uzamasından kaybedilir. Ortaklar arasında uzlaşma arayışı devam ederken takvim işlemeye devam eder. Müzakere yürütülüyorsa dahi, dava hazırlığının paralel olarak tamamlanması ve son günden birkaç gün önce karar verilecek bir kontrol noktası belirlenmesi gerekir.
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup, şirketin türü, esas sözleşme hükümleri ve uyuşmazlığın niteliği tabloyu değiştirebilir. Ortaklık yapınıza özgü bir takvim için dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.