Ticari ilişkilerde haksız rekabet iddiası genellikle bir sözleşme ilişkisinin içinden doğar: dağıtım sözleşmesi biter, çalışan ayrılır, ortaklık dağılır ve ardından müşteri çevresine yönelik girişimler tartışma konusu olur. Böyle bir durumda ilk sorulacak soru şudur: taraflar arasındaki sözleşmede tahkim şartı var mı ve bu uyuşmazlık onun kapsamına giriyor mu? TTK, TBK ve 6102 ekseninde bu cevap, izlenecek bütün usulü belirler.
Tahkim Şartı Bu Uyuşmazlığı Kapsıyor mu?
Tahkim şartının yazılı olması ve tarafların iradesini açıkça yansıtması gerekir. Uygulamadaki asıl tartışma, haksız rekabet iddiasının sözleşmeden mi yoksa sözleşme dışı sorumluluktan mı doğduğudur. Şart yalnızca sözleşmenin ifasından doğan uyuşmazlıkları kapsayacak biçimde dar yazılmışsa, rekabet yasağına aykırılık dışındaki fiiller kapsam dışında kalabilir. Kapsam belirsizse, tahkim itirazının karşı tarafça ne zaman ileri sürüldüğü de önem kazanır; bu itiraz süresinde yapılmazsa mahkeme yolu açık kalır.
Delilin Hızla Kaybolduğu Bir Alan
- İnternet üzerindeki karşılaştırmalı reklam ve yanıltıcı beyanların tarihli tespiti
- Müşteri listesi, fiyat tarifesi ve teknik bilginin nasıl ele geçirildiğine dair kayıtlar
- Ayrılan çalışanın kurumsal sistemlerdeki son erişim izleri
- Sipariş ve ciro kaybını gösteren karşılaştırmalı tablolar
- Karşı tarafın piyasadaki iletişimini gösteren üçüncü kişi beyanları
Bu delillerin çoğu kısa sürede erişilemez hale geldiğinden, tahkim süreci başlamadan önce delil tespiti talebinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Tedbir İhtiyacı Tahkimle Engellenmez
Tahkim şartının varlığı, tarafların mahkemeden geçici hukuki koruma istemesine kural olarak engel değildir. Haksız rekabette fiilin durdurulması çoğu zaman tazminattan daha önceliklidir; çünkü süregelen bir fiil, her geçen gün zararı büyütür. Tedbir talebinin gerekçesi, yaklaşık ispat ölçüsünde somut belgeyle desteklenmelidir.
Sürecin Aşamaları
- Sözleşmedeki tahkim şartı ve uygulanacak kurallar incelenir.
- Uyuşmazlığın kapsamı belirlenerek tahkim ya da mahkeme yolu seçilir.
- Hakem başvurusu öncesinde delil tespiti ve tedbir ihtiyacı değerlendirilir.
- Talep, durdurma, önleme ve tazminat kalemleri ayrı ayrı yazılarak kurulur.
- Hakem kararı sonrası iptal davası için öngörülen süre takvime işlenir.
Karar Sonrasına Hazırlık
Hakem kararına karşı yol, temyiz benzeri geniş bir denetim değil, sınırlı sebeplere dayalı iptal davasıdır ve bu dava kanunda öngörülen süre içinde açılmalıdır. Sürenin kaçırılması, karardaki hukuka aykırılık iddialarının tümüyle tartışılamaz hale gelmesine yol açar.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; sözleşme metni ve fiilin biçimi sonucu değiştirebileceğinden, dosyanın kendi belgeleri üzerinden hukuki değerlendirme yapılması gerekir.