Çek ve senet uyuşmazlıkları, ticaret hukukunun en hızlı işleyen alanıdır. Kambiyo senedine dayalı takipte süreler kısa, itiraz sebepleri sınırlı, ispat imkânları ise büyük ölçüde yazılı belgeye bağlıdır. TTK ve TBK çerçevesinde kurulan ilişkilerde tarafların önceden yaptığı delil sözleşmeleri de bu dar alanı daha da daraltabilir.
Delil Sözleşmesi Ne Yapar, Ne Yapamaz
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlığın belirli delillerle ispat edileceğini kararlaştırabilir. Bu tür bir hüküm, örneğin ödemenin yalnızca banka kaydıyla ispat edilebileceğini öngörebilir ve tanık dinletme imkânını fiilen ortadan kaldırır. Bu nedenle ticari sözleşmelerin son maddeleri, uyuşmazlık çıktıktan sonra değil imza öncesinde okunmalıdır. Buna karşılık delil sözleşmesi sınırsız değildir; kesin delil niteliğindeki bazı ispat araçlarının tamamen dışlanması ve tarafın savunma imkânını ortadan kaldıran düzenlemeler tartışmaya açıktır.
Kambiyo Takibinde Dar Zaman Aralığı
Kambiyo senetlerine özgü takipte ödeme emrine karşı itiraz için tanınan süre, genel haciz yolundakinden belirgin biçimde kısadır ve icra mahkemesine yapılır. İmzaya itiraz ile borca itirazın ayrı ayrı ve açıkça belirtilmesi gerekir; imza itirazının açıkça yapılmaması, imzanın kabul edildiği sonucunu doğurur. Süre kaçırıldığında takip kesinleşir ve tartışma yalnızca menfi tespit veya istirdat gibi daha ağır yollara kalır.
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligat usulü ilk kontrol edilecek noktadır.
- İtiraz dilekçesinde hangi sebebe dayanıldığı tek tek yazılmalıdır.
- Takibin durdurulması talebi ayrıca ileri sürülmelidir.
Senedin Arkasındaki Temel İlişki
Kambiyo senedi soyut bir borç doğurur; ancak senedin doğduğu ticari ilişki tartışma dışı değildir. Teminat amacıyla verildiği, bedelsiz kaldığı veya bir kısmının ödendiği iddiaları bu ilişkiye dayanır ve yazılı belgeyle desteklenmelidir. Sipariş formu, irsaliye, cari hesap ekstresi, mail yazışması ve kısmi ödeme dekontları birlikte sunulduğunda anlam kazanır. Senet üzerinde teminat kaydı bulunup bulunmadığı da ayrıca incelenir.
İmza İnkârı ve Bilirkişi Süreci
İmzanın inkârı hâlinde inceleme, karşılaştırmaya elverişli imza örnekleri üzerinden yapılır. Bu nedenle resmî kurumlardaki imza örneklerinin celbi talep edilmeli ve duruşmada alınacak örneklerin niteliğine dikkat edilmelidir. İncelemenin sonucu yalnızca takibi değil, olası bir ceza soruşturmasını da etkileyebileceğinden iddia dikkatle kurulmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeveye ilişkindir. Senedin türü, tebligat tarihi ve sözleşmedeki hükümler sonucu doğrudan etkilediğinden, itiraz süresi işlemeye başladığı anda profesyonel destek almanız uygun olur.