Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar çoğu zaman ticari bir tartışma gibi başlar, kısa sürede usul tartışmasına dönüşür. Talebin hangi mahkemede ileri sürüleceği, hangi kayıtların delil olarak kabul edileceği ve talebin süreye bağlı olup olmadığı; TTK, 6102 ve TBK ekseninde birlikte değerlendirilmediğinde esasa hiç girilmeden sonuç alınamaz. Bu rehber, şirket içi uyuşmazlıklarda yetki ve ispat eksenini birlikte ele alır.
Uyuşmazlığın Türü Yetkiyi Belirler
Genel kurul kararının iptali, ortaklıktan çıkma veya çıkarılma, yönetim organının sorumluluğu, bilgi alma ve inceleme hakkı ile pay devrinden doğan talepler farklı hukuki temellere dayanır. Bu nedenle önce talep tek tek adlandırılmalı, ardından her biri için görevli ve yetkili mahkeme ayrı belirlenmelidir. Şirket sözleşmesinde ya da ortaklar arası protokolde tahkim kaydı bulunup bulunmadığı da dava açılmadan önce mutlaka kontrol edilmelidir; bu kayıt, aksi hâlde çok geç fark edilen bir usul engeline dönüşür.
Ticari Defterlerin İki Yönlü Etkisi
Ticari defterler, usulüne uygun tutulduklarında sahibi lehine de aleyhine de sonuç doğurabilen kayıtlardır. Bu ikili karakter, defterlerin delil olarak ileri sürülmesinden önce içeriklerinin gözden geçirilmesini zorunlu kılar. Uyuşmazlıkta öne çıkan kayıtlar genellikle şunlardır:
- Yevmiye ve defteri kebir kayıtları ile açılış kapanış tasdikleri
- Yönetim organı karar defteri ve genel kurul toplantı tutanakları
- Pay defteri ile pay devrine ilişkin devir sözleşmeleri
- Ortaklara yapılan ödemelerin banka kayıtları ve cari hesap hareketleri
- Bağımsız denetim ya da mali müşavir raporları
Toplantı Kayıtlarından Delil Üretmek
Genel kurul ve yönetim organı süreçlerinde delil, çoğunlukla toplantının kendisinde oluşur. Çağrı usulüne uyulup uyulmadığı, gündem maddelerinin ilanı, hazır bulunanlar listesi ve muhalefet şerhinin tutanağa geçirilmesi sonradan telafi edilemeyen ayrıntılardır. Karara muhalif kalan ortağın muhalefetini tutanağa yazdırması ve bunu imzalatması, ileride ileri sürülecek iddianın temelini oluşturur.
Süreye Bağlı Talepler ve Kaybedilen Haklar
- Genel kurul kararının iptali istemi kısa bir hak düşürücü süreye tabi olduğundan, karar tarihinin ve tescil tarihinin ayrı ayrı not edilmesi gerekir
- Bilgi alma ve inceleme talebinin önce şirkete yöneltilmesi, reddedilirse yargısal yola gidilmesi gereken bir sıra izler
- Sorumluluk davalarında zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenilmesine bağlı olarak işlemeye başlar
- Ortaklıktan çıkma ve çıkarılma taleplerinde sözleşmedeki özel şartların süresi gözden kaçabilir
Değerlendirme
Bu içerik genel çerçeve sunar; şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve pay yapısı sonucu değiştirebilir. Talep listesinin ve süre tablosunun dava öncesinde hukukçuyla birlikte çıkarılması yararlı olacaktır.