Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarına karşı açılan iptal davaları, TTK'nın en çok başvurulan uyuşmazlık alanlarından biridir. Bu davalarda ispat sorunu kendine özgüdür: taraflar arasındaki ilişki büyük ölçüde şirketin kendi kayıtlarıyla belgelenir ve bu kayıtların bir bölümü davalı şirketin elindedir. Delil planı bu asimetri dikkate alınarak kurulmalıdır.
Tutanak, Hazirun ve Çağrı Belgeleri
İptal sebeplerinin çoğu toplantı öncesine dayanır: çağrının usulüne uygun yapılmaması, gündemin ilan edilmemesi, finansal tabloların ortakların incelemesine sunulmaması gibi. Bu sebepler ancak çağrı ilanı, iadeli taahhütlü mektup kayıtları, hazirun cetveli ve toplantı tutanağı birlikte okunduğunda gösterilebilir. Bakanlık temsilcisi bulunması gereken toplantılarda temsilci imzasının varlığı da ayrıca kontrol edilmelidir.
Muhalefet Şerhi: Dava Hakkının Ön Koşulu
TTK, toplantıda hazır bulunan pay sahibinin iptal davası açabilmesini kural olarak karara olumsuz oy vermesine ve muhalefetini tutanağa geçirtmesine bağlar. Uygulamada en sık kaybedilen dava türü, esasında haklı olan ancak muhalefetini tutanağa yazdırmayan ortağın açtığı davadır. Şerhin içeriği de önemlidir: hangi gündem maddesine, hangi gerekçeyle karşı çıkıldığı yazılmalıdır. Toplantıya katılamayan ortaklar bakımından ise çağrı usulsüzlüğü ayrı bir dayanak oluşturur.
Delil Sözleşmesinin Sınırı
Şirket sözleşmelerinde ya da ortaklar arası protokollerde, uyuşmazlığın yalnızca belirli delillerle ispat edileceğine dair kayıtlar bulunabilir. HMK delil sözleşmesine imkân tanır; ancak bu sözleşme tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği konularla sınırlıdır ve bir tarafı delil göstermekten tamamen yoksun bırakacak biçimde yorumlanamaz. Genel kurulun işleyişine ilişkin emredici hükümlerin ihlali iddiası, bir delil sözleşmesiyle daraltılamaz. Dosyaya böyle bir kayıt sunulduğunda önce kapsamı tartışılmalıdır.
Üç Ay ve Butlan Ayrımı
- İptal davası, kanunda öngörülen üç aylık süre içinde açılmalıdır
- Bu süre hak düşürücüdür; kaçırıldığında iptal yolu kapanır
- Butlan iddiası süreye bağlı değildir, ancak dar bir sebep listesine dayanır
- Her usulsüzlüğün butlan doğurduğu varsayımı, süre kaybını gizleyen riskli bir tercihtir
Kapanış
Şirketler hukukunda süreler ticari hayatın hızına göre kısa tutulmuştur. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; kararın içeriği ve pay yapısı stratejiyi değiştirebileceğinden, toplantı tutanağını aldığınız hafta içinde profesyonel değerlendirme almanız önerilir.