Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarına karşı açılacak iptal davası, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda kısa ve hak düşürücü bir süreye bağlanmıştır. Buna bir de esas sözleşmede yer alan tahkim kaydı eklendiğinde, pay sahibinin önündeki soru ikiye çıkar: dava hangi süre içinde ve hangi merci önünde açılacaktır? Bu iki sorunun sırası yanlış kurulduğunda, esasa hiç girilmeden hak kaybı doğar.
Muhalefet Şerhi Neden Belirleyici
Toplantıda hazır bulunan pay sahibinin dava açabilmesi kural olarak karara muhalif kalması ve muhalefetini tutanağa geçirtmesine bağlıdır. Bu nedenle toplantı sırasında yapılacak tek cümlelik bir beyan, sonradan yazılacak uzun dilekçelerden daha değerlidir. Toplantıya çağrının usulsüz olduğu veya gündemin duyurulmadığı haller ise ayrıca değerlendirilir.
Üç Aylık Sürenin Başlangıcı
İptal davası, kanunda öngörülen üç aylık süre içinde açılmalıdır ve bu süre karar tarihinden itibaren işler. Kararın tescil edilmesi veya ilan edilmesi beklenerek dava geciktirildiğinde süre dolabilir. Bu nedenle toplantı tarihinin ve tutanağın örneğinin toplantı günü temin edilmesi önem taşır.
Butlan ile İptal Ayrımı Süreyi Değiştirir
Bazı kararlar iptal edilebilir nitelikte değil, baştan geçersizdir. Pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran, bilgi alma ve inceleme hakkını sınırlayan ya da sermayenin korunması ilkesine aykırı kararlar bu kapsamda tartışılır. Butlanın tespiti süreye bağlı olmadığından, üç aylık süre kaçırılmışsa dosyanın bu açıdan yeniden değerlendirilmesi gerekir.
Esas Sözleşmedeki Tahkim Kaydı Nereye Kadar
Esas sözleşmeye konulan tahkim şartı, şirket ile pay sahipleri arasındaki uyuşmazlıklar bakımından bağlayıcı olabilir. Ancak tahkime elverişlilik ve kararın üçüncü kişilere etkisi yönünden sınırlar bulunduğundan, dava açılmadan önce esas sözleşme metni ve tahkim kaydının kapsamı incelenmelidir. Yanlış merciye yapılan başvuru, hak düşürücü süreyi durdurmaz.
Dava Sürerken Alınabilecek Önlemler
- Kararın icrasının geri bırakılması talebinin dilekçede yer alması
- Ticaret sicilindeki tescil işlemlerinin izlenmesi
- Özel denetçi atanması talebinin ayrı bir yol olarak değerlendirilmesi
- Toplantı tutanağı, hazır bulunanlar listesi ve vekâletnamelerin temini
Bu içerik genel çerçeve sunar; şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve kararın niteliği izlenecek yolu değiştirebilir. Süre kısa olduğundan, genel kurulun hemen ardından tutanakla birlikte hukuki değerlendirme almanız uygun olur.