Şirket İçi Uyuşmazlıklarda Tahkim Şartı: Kapsam, İtiraz Zamanı ve Usul

Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda esas sözleşmeye veya pay sahipleri sözleşmesine konulmuş bir tahkim şartı bulunması, uyuşmazlığın otomatik olarak tahkimde çözüleceği anlamına gelmez. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesinde, hangi taleplerin tahkime elverişli olduğu ve tahkim itirazının ne zaman ileri sürüldüğü sonucu belirler.

Tahkim Şartı Her Uyuşmazlığı Kapsar mı

Tahkim, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği konular bakımından geçerlidir. Ortaklar arasındaki alacak, pay devri ve rekabet yasağı gibi konular bu çerçevede değerlendirilirken; şirketin kuruluşuna, organlarının yapısına ve üçüncü kişilerin haklarına dokunan bazı talepler farklı değerlendirilir. Bu nedenle uyuşmazlık doğduğunda ilk yapılacak iş, talebi kalem kalem ayırıp her birinin tahkim kapsamında olup olmadığını belirlemektir. Tek bir dilekçede karma taleplerin ileri sürülmesi, sürecin başında yetki tartışmasına yol açar.

Süreye Bağlı Talepleri Ayrı Tutmak

• Genel kurul kararının iptali gibi talepler kanunda öngörülen kısa süreye tabidir.
• Bu süre işlerken tahkim yolunun geçerliliği tartışılıyorsa, süre kendiliğinden durmaz.
• Tedbir ve delil tespiti talepleri, tahkim şartına rağmen mahkemeden istenebilir.
• Sorumluluk davalarında zamanaşımı ayrı hesaplanmalı, tahkim süreci buna göre planlanmalıdır.

Tahkim İtirazının Zamanı

Karşı taraf tahkim şartına rağmen mahkemeye başvurmuşsa, tahkim itirazının ilk fırsatta ve süresi içinde ileri sürülmesi gerekir. Bu itiraz zamanında yapılmazsa mahkemenin yetkisi kabul edilmiş sayılabilir ve tahkim şartı fiilen işlevsiz kalır. Aynı şekilde tahkim yargılamasında da hakem kurulunun yetkisine yönelik itirazın gecikmeden yapılması esastır.

Tahkim Yargılamasının Kendi Takvimi

1. Tahkim şartındaki hakem sayısı, seçim usulü ve tahkim yeri belirlenir.
2. Hakem seçim süreleri işletilir; taraflardan biri seçim yapmazsa devreye giren mekanizma uygulanır.
3. Dilekçe teatisi ve delil sunumu için verilen süreler kesin nitelikte olabilir; bu süreler kaçırılmamalıdır.
4. Yargılama süresinin uzatılması gerekiyorsa, sürenin dolmasından önce mutabakat sağlanır.
5. Karar verildikten sonra iptal davası için işleyen süre takvime alınır.

Değerlendirme

Şirket uyuşmazlıklarında sözleşme metinlerinin kaleme alınış biçimi, genel kurallardan daha belirleyici olabilir. Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; tahkim şartının kapsamı ve geçerliliği konusunda süreç başlamadan önce hukuki değerlendirme alınması önemlidir.