Genel kurulda alınan bir karara katılmayan pay sahibi için iki soru aynı anda gündeme gelir: dava hangi mahkemede açılacak ve esas sözleşmedeki tahkim şartı bu davayı kapsıyor mu? TTK, 6102 ve TBK ekseninde bu iki sorunun yanıtı, iptal davasının kısa hak düşürücü süresi nedeniyle hızla verilmek zorundadır.
Şirket Merkezi Ekseninde Kesin Yetki
Genel kurul kararlarının iptali davası asliye ticaret mahkemesinde görülür ve yetki bakımından şirket merkezinin bulunduğu yer esas alınır. Bu yetki kuralı kesin niteliktedir; pay sahibinin kendi yerleşim yeri veya toplantının fiilen yapıldığı yer belirleyici değildir. Merkez değişikliği yapılmışsa, dava tarihindeki tescilli merkez dikkate alınır.
Tahkim Şartı Genel Kurul Kararlarını Kapsar mı?
Esas sözleşmeye konulan tahkim şartının, ortaklık ilişkisinden doğan hangi uyuşmazlıkları kapsadığı dikkatle okunmalıdır. Kaydın kapsamı ile uyuşmazlığın tahkime elverişli olup olmadığı ayrı sorulardır ve öğretide tartışmalıdır. Bu belirsizlik, davacı için pratik bir risk yaratır: dava mahkemede açıldığında karşı taraf tahkim itirazında bulunabilir, tahkime gidildiğinde ise yetkisizlik tartışması doğabilir. Bu nedenle esas sözleşme metni, tahkim kaydının kapsam maddesi ve toplantı tutanağı birlikte değerlendirilmeden yol seçilmemelidir.
İtirazın Zamanı Belirleyicidir
Tahkim itirazı ve yetki itirazı ilk itirazlardandır; cevap dilekçesinde ve süresinde ileri sürülmezse ileri sürme imkânı kaybedilir. Aynı şekilde iptal davası da kanunda öngörülen kısa hak düşürücü süreye tabidir. Tahkim tartışmasıyla geçirilen zaman bu süreyi durdurmaz; bu nedenle tereddüt hâlinde önce süreyi koruyacak adımın atılması gerekir.
Butlan ile İptal Arasındaki Fark
- İptal davası belirli süreye tabidir; butlanın tespiti bakımından ise durum farklıdır.
- Toplantıya katılıp olumsuz oy kullanarak muhalefeti tutanağa geçirmek, iptal davasında dava hakkı bakımından önem taşır.
- Çağrı usulüne aykırılık iddiaları tutanak ve tescil kayıtlarıyla desteklenmelidir.
- Kararın uygulanmasını durdurmak için tedbir talebi ayrıca kurulmalıdır.
- Tescil edilmiş kararlarda ticaret sicili kaydı da dosyaya eklenmelidir.
Dava Öncesi Kontrol
- Esas sözleşmedeki tahkim ve yetki maddeleri okunur.
- Toplantı çağrısı, gündem ve hazır bulunanlar listesi temin edilir.
- Muhalefet şerhinin tutanağa geçip geçmediği kontrol edilir.
- Hak düşürücü sürenin son günü takvime yazılır.
- Tedbir talebinin gerekliliği somut zarar riskiyle gerekçelendirilir.
Buradaki değerlendirmeler genel çerçeve sunar; esas sözleşmenin metni ve kararın içeriği yol haritasını değiştirebilir. Kısa süre nedeniyle, karardan haberdar olduğunuz anda hukuki destekle hareket etmeniz önerilir.