Ortaklar arasındaki gerginlik çoğu zaman tek bir genel kurul ya da yönetim kurulu kararıyla görünür hâle gelir. TTK ve TBK çerçevesinde yürüyen bu uyuşmazlıklarda, tarafların sözleşmeyle kararlaştırdığı delil düzeni itirazın nasıl kurulacağını baştan belirler. Aşağıdaki rehber, şirket içi uyuşmazlıkta delil sözleşmesinin başvuru adımlarına etkisini ve uzlaşma ile dava arasındaki tercihin nerede kilitlendiğini ele alıyor.
Delil sözleşmesi itirazın çerçevesini daraltır
Pay sahipleri sözleşmesinde ya da ortaklık protokolünde yer alan, uyuşmazlığın yalnızca yazılı belgeyle ispatlanacağına ilişkin kayıtlar HMK anlamında delil sözleşmesi niteliği taşıyabilir. Böyle bir kayıt varsa tanık beyanına yaslanan itiraz baştan zayıf kalır. İlk iş, sözleşme metnini ve eklerini tarayarak hangi ispat araçlarının dışlandığını, hangilerinin serbest bırakıldığını çıkarmaktır.
Kaydın kapsamı çoğu zaman tartışmalıdır: yalnız belirli bir sözleşmesel ilişkiye mi, yoksa ortaklık ilişkisinin tamamına mı uzandığı ayrı bir sorundur. Kapsam dar yorumlanabiliyorsa, itirazda bu yorum tercihinin gerekçesi açıkça yazılmalıdır.
Başvuru sırası: şirket içi mekanizmadan mahkemeye
- Karara, tutanağa veya ihtara ilişkin belgenin aslı ve tebliğ/öğrenme tarihi tespit edilir.
- Esas sözleşme ve pay sahipleri sözleşmesindeki uyuşmazlık çözüm kaydı okunur; tahkim şartı varsa mahkemeye gitmeden önce bu şart değerlendirilir.
- Muhalefet şerhi gereken hâllerde şerhin tutanağa geçirilip geçirilmediği kontrol edilir.
- Genel kurul kararının iptali gündemdeyse, TTK uyarınca karar tarihinden itibaren işleyen üç aylık hak düşürücü süre takvime işlenir.
- Konusu para alacağı olan ticari taleplerde arabuluculuk dava şartı olduğundan, başvuru bu aşamada yapılır.
Uzlaşma mı dava mı: karar eşiği
Şirket içi uyuşmazlıkta dava, ticari ilişkinin kendisini de yıpratır. Buna karşılık uzlaşma görüşmeleri uzadıkça hak düşürücü süreler işlemeye devam eder; görüşme süresinin süreyi durdurup durdurmadığı her talep tipi için ayrı incelenmelidir. Pratik çözüm, uzlaşma masasına otururken dava dilekçesini ve delil listesini hazır tutmaktır.
Menfaat dengesi kurulurken pay oranı, imza yetkisi, temettü beklentisi ve şirketin nakit akışı birlikte tartılır. Uzlaşma metni imzalanacaksa, ibra kapsamının hangi dönem ve hangi talepleri kapsadığı satır satır yazılmalı; kapsam dışı bırakılan talepler açıkça saklı tutulmalıdır.
İtiraz dilekçesinde sık kaçırılan noktalar
- Delil sözleşmesine rağmen dayanılan tanık listesinin gerekçesiz sunulması
- Defter ve kayıtların incelenmesi talebinin somut sayfa/dönem belirtilmeden yazılması
- Elektronik yazışmaların bütünlüğüne ilişkin bir açıklama yapılmaması
- Talep sonucunun ölçülebilir ve ayrılabilir kalemler hâlinde kurulmaması
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; ortaklık yapısı, sözleşme kayıtları ve karar tarihleri sonucu tümüyle değiştirebilir. Belgelerinizi bir hukukçuya inceleterek adım atmanız yerinde olur.