Ticari sözleşmelerde taraflar, uyuşmazlık halinde hangi kayıtların esas alınacağını önceden kararlaştırabilir. Bu düzenleme, itiraz aşamasında kimin neyi ispat edeceğini baştan belirlediği için sonuca doğrudan etki eder. Bu rehber, delil sözleşmesi bulunan ilişkilerde başvuru sırasını ele alır.
Sözleşme Metnini İlk Olarak Okuyun
İtiraz hazırlığına delil hükmünden başlamak gerekir. Hangi kayıtların münhasır delil sayıldığı, elektronik yazışmaların kapsam içinde olup olmadığı ve tanık dinletme imkânının sınırlandırılıp sınırlandırılmadığı tespit edilmelidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu delil sözleşmesine izin verirken bu serbestiye sınırlar da getirir; tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği konularda böyle bir hüküm sonuç doğurmaz.
İhtar ve İtiraz Aşamasının Sırası
- Fatura, hesap özeti veya mutabakat talebine karşı süresinde ve yazılı itiraz
- İtirazın, sözleşmede kararlaştırılan bildirim yöntemiyle yapılması
- Karşı tarafın defter ve kayıtlarına dayanılacaksa, incelemeye ilişkin talebin erken ileri sürülmesi
- Gerekirse delil tespiti yoluyla mevcut durumun kayda geçirilmesi
Türk Ticaret Kanunu, tacirler arasındaki bazı bildirimlerin belirli usullerle yapılmasını arar. Doğru içerikli bir itirazın yanlış yöntemle gönderilmesi, itiraz hiç yapılmamış gibi sonuç doğurabilir.
Ticari Defterlerin Rolü
Usulüne uygun tutulan ticari defterler, sahibi lehine de aleyhine de değerlendirilebilir. Bu nedenle karşı tarafın defterlerine dayanmadan önce kendi kayıtlarınızın tutarlılığı gözden geçirilmelidir. Açılış ve kapanış onaylarındaki eksiklik, ispat gücünü zayıflatan en yaygın kusurdur.
Sulh Görüşmesi ile Yargı Yolu Arasındaki Karar
Ticari uyuşmazlıklarda konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuk dava şartıdır. Bu aşama, ticari ilişkinin devam edip etmeyeceğini değerlendirmek için de bir fırsattır. Anlaşma sağlanırsa, ödeme takvimi ve teminat açıkça yazılmalı; anlaşmanın hangi alacak kalemlerini kapsadığı tereddüde yer bırakmadan gösterilmelidir. Kapsamı belirsiz bırakılan bir mutabakat, aynı ilişkiden doğan başka talepleri de kapatabilir.
Yukarıdaki başlıklar genel bir yol haritası sunar. Sözleşme metni ve ticari teamül dosyadan dosyaya değiştiğinden, itiraz metnini göndermeden önce hukuki değerlendirme almanız faydalı olur.