Ticari ilişkilerde taraflar uyuşmazlıklarını tahkime bırakan bir hüküm kararlaştırmış olabilir. Ancak haksız rekabet iddiaları, klasik sözleşme uyuşmazlıklarından farklı olarak hem sözleşmesel hem sözleşme dışı unsurlar taşır. Bu rehber, haksız rekabet uyuşmazlıklarında tahkim yolunun sınırlarını ve izlenecek adımları ele alır.
Tahkim Şartı Bu Uyuşmazlığı Kapsıyor mu
İlk soru, sözleşmedeki tahkim hükmünün kapsamının ne olduğudur. Yalnızca sözleşmenin ifasından doğan uyuşmazlıkları kapsayan dar bir hüküm, sözleşme dışı haksız fiil niteliğindeki davranışları kapsamayabilir. Buna karşılık taraflar arasındaki ilişkiden doğan her türlü uyuşmazlığı kapsayacak biçimde yazılmış geniş hükümler, rekabete aykırı davranışları da içine alabilir. TTK ve TBK hükümleri birlikte değerlendirilerek, iddia edilen fiilin sözleşme ilişkisiyle bağlantısı ortaya konmalıdır.
Tahkime Elverişlilik Sınırı
- Tazminat talepleri kural olarak tahkime elverişli kabul edilir.
- Buna karşılık ticaret sicili kayıtlarına müdahale gibi kamusal yönü ağır basan talepler bakımından tahkim imkânı tartışmalıdır.
- Bu nedenle talepler ayrıştırılmalı; hangisinin hakem önünde, hangisinin mahkemede ileri sürüleceği baştan planlanmalıdır.
Tahkim İtirazının Zamanı
Karşı taraf tahkim şartına rağmen mahkemede dava açarsa, tahkim itirazının süresinde ve usulüne uygun biçimde ileri sürülmesi gerekir. Bu itiraz ilk aşamada yapılmazsa, mahkemenin yargılamaya devam etmesi sonucu doğar ve tahkim iradesinden fiilen vazgeçilmiş sayılır. Aynı şekilde tahkim yoluna gidilirken, hakem kurulunun yetkisine ilişkin itirazlar da erken aşamada dile getirilmelidir.
Acil Koruma Tedbirleri
Haksız rekabet iddialarında zararın büyümemesi için hızlı hareket etmek gerekir. Tahkim şartı bulunsa dahi, ihtiyati tedbir ve delil tespiti taleplerinin mahkemeden istenebilmesi mümkündür. Fiilin devam ettiğini gösteren ekran görüntüleri, tanıtım materyalleri, müşteri yazışmaları ve satış kayıtları tarihli biçimde belgelenmelidir.
Süre Baskısını Unutmamak
- TTK, haksız rekabetten doğan taleplerde fiilin ve failin öğrenilmesine bağlı bir süre ile her hâlde işlemeye başlayan bir üst süre öngörür.
- Devam eden ihlallerde her yeni fiil bakımından sürenin yeniden değerlendirilmesi gerekir.
- Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, daha uzun süreler gündeme gelebilir.
Ticari ilişkinin sürdürülmek istendiği dosyalarda, hakem sürecinin gizliliği anlaşma zeminini kolaylaştırabilir. Buna karşılık ihlalin devam ettiği hallerde koruma tedbirleri öncelik taşır. Somut sözleşmenizin metni bu tercihi belirleyeceğinden hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.