Ticari ilişkilerde taraflar sözleşmeye tahkim şartı koyarken, aynı ilişki kapsamında düzenlenen çek ve senetlerin bu şarttan nasıl etkileneceğini çoğu zaman değerlendirmez. Uyuşmazlık çıktığında ortaya iki ayrı hat çıkar: kambiyo senedine dayalı icra takibi ve sözleşmeden doğan talepler için tahkim. Bu rehber, iki hattın kesiştiği noktada izlenecek adımları ele alır.
Kambiyo Takibinde İleri Sürülebilecek İtirazlar
- İmzaya itiraz: senetteki imzanın borçluya ait olmadığı iddiası
- Borca itiraz: senedin karşılıksız kaldığı, teminat amacıyla verildiği veya bedelinin ödendiği
- Senedin kambiyo vasfını taşımadığı: zorunlu unsurlardaki eksiklik
- Yetki itirazı ve zamanaşımı def'i
İtirazın türü, hangi mercie ve hangi süre içinde başvurulacağını belirler. İmzaya itiraz ile borca itirazın sonuçları birbirinden farklıdır ve ikisi aynı dilekçede birbirini zayıflatacak biçimde yazılmamalıdır.
Tahkim Şartı Takibi Durdurur mu?
Sözleşmede tahkim şartı bulunması, kambiyo senedine dayalı icra takibinin kendiliğinden düşmesi sonucunu doğurmaz. Senet, düzenlendiği ilişkiden bağımsız bir borç ikrarı niteliği taşır. Buna karşılık senedin teminat senedi olduğu ve temel ilişkiden doğan uyuşmazlığın tahkime tabi bulunduğu ileri sürülebilir. Bu savunmanın gücü, senedin üzerine düşülen kayıtlara ve sözleşme metnindeki atfa bağlıdır.
Tahkim İtirazının Zamanı
Mahkemede dava açıldığında, tahkim şartına dayalı itirazın ilk itiraz olarak ve süresinde ileri sürülmesi gerekir. Esasa cevap verildikten sonra bu itirazın ileri sürülmesi, tahkim iradesinden vazgeçildiği şeklinde değerlendirilebilir. Bu nedenle cevap dilekçesi hazırlanırken sözleşme metninin tahkim maddesi ilk okunacak hükümdür.
Tahkim Şartının Geçerliliği
- Şartın yazılı olması ve kapsamının belirli olması
- Hangi uyuşmazlıkların tahkime tabi olduğunun açık yazılması
- Hakem sayısı, tahkim yeri ve uygulanacak usulün belirlenmiş olması
- Şartı imzalayanın temsil yetkisinin bulunması
Belirsiz kaleme alınmış tahkim maddeleri, tarafları hangi mercie gideceklerini tartışmakla meşgul ederek asıl uyuşmazlığı geciktirir.
Hakem Kararından Sonra
Hakem kararına karşı kural olarak iptal davası yolu açıktır ve bu davanın sebepleri sınırlı sayıdadır; karar esastan yeniden incelenmez. Bu yönüyle tahkim, sonucu hızla kesinleştiren ancak denetimi dar bir yoldur. Ticari ilişkinin süreceği ve gizliliğin önemli olduğu uyuşmazlıklarda tercih edilirken, ispatı belgeye dayanan basit alacaklarda kambiyo takibi daha hızlı sonuç verebilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Senedin düzenlenme biçimi ve sözleşme metni her dosyada farklı sonuç doğurur; itiraz süreleri kısa olduğundan tebligatın ardından hukuki değerlendirme almanız önerilir.