Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda esas sözleşmeye veya pay sahipleri sözleşmesine konulmuş bir tahkim şartı bulunduğunda, ilk soru uyuşmazlığın esası değil, bu şartın kapsamıdır. TTK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesinde her şirket içi talep tahkime elverişli olmayabilir; TBK kapsamındaki taahhütler ile ortaklık ilişkisinden doğan talepler farklı değerlendirilir. Yanlış mercie yapılan başvuru, aylar süren bir yetki tartışmasına dönüşür.
Tahkim Şartını Okumak
- Şartın hangi metinde yer aldığı: esas sözleşme mi, ayrı bir sözleşme mi.
- Kapsamın dar mı geniş mi yazıldığı; hangi tür talepleri içerdiği.
- Hakem sayısı, seçim usulü ve uygulanacak kurallar.
- Tahkim yeri ve dilinin belirlenmiş olup olmadığı.
- Şarta taraf olmayan ortak veya yöneticiler bakımından bağlayıcılık sorunu.
Uyuşmazlık Türüne Göre Ayrım
Genel kurul kararının iptali, azlık haklarının kullanımı, ortaklıktan çıkarma, kâr payı ve sorumluluk talepleri aynı hukuki rejime tabi değildir. Bazı talepler bakımından mahkeme yolu kaçınılmazdır. Bu nedenle dosya açılmadan önce talepler tek tek listelenip her biri için doğru mercii belirlenmelidir; gerekirse süreç iki hatta paralel yürütülür.
Süreye Duyarlı Adımlar
- Genel kurul kararına ilişkin taleplerde toplantı tarihi ve muhalefet şerhinin tutanağa geçirilmesi kritik önemdedir.
- Muhalefet şerhi verilmemişse hangi başvuru yollarının açık kaldığı incelenir.
- Tedbir talepleri, ilk başvuruyla birlikte ve gerekçeli biçimde sunulur.
- Defter ve kayıt incelemesi taleplerinin zamanlaması ayrıca planlanır.
- Yönetim organının aldığı ara kararlar takip edilerek yeni başvuru gereği değerlendirilir.
Hakem Kararına Karşı Ne Yapılabilir
Tahkim yargılaması sonucunda verilen karar, mahkeme kararı gibi geniş kapsamlı bir esas incelemesine tabi tutulmaz. Denetim, sınırlı sebeplerle yürüyen iptal davası üzerinden yapılır. Bu nedenle asıl mücadele hakem heyeti önünde verilmelidir; delil sunumu, bilirkişi seçimi ve duruşma savunması bu bilinçle hazırlanır.
Ortaklar Arası Protokol Seçeneği
Şirket içi uyuşmazlıklarda tarafların ticari ilişkisi çoğu zaman devam eder. Bu nedenle pay devri, kâr dağıtımı veya yönetim yetkisinin paylaşımını düzenleyen bir protokol, uzun bir yargılamadan daha işlevsel olabilir. Protokolde değerleme yöntemi, ödeme takvimi ve ihlal halinde uygulanacak sonuç açık yazılmalıdır.
Şirketler hukuku uyuşmazlıkları belgeye ve zamanlamaya çok duyarlıdır. Buradaki çerçeve genel bilgi amaçlıdır; tahkim şartının yorumu ve başvuru tercihi için dosyaya özel hukuki görüş alınmalıdır.